ENTELEKTÜEL SERMAYE

İnsanı diğer canlılardan ayıran en önemli özellik bilgiyi üretme, biriktirme, kullanma ve paylaşma konusundaki yetkinliklerdir. Toplumlar arasındaki refah düzeyini belirleyen en önemli özellik de bu yetkinlikler arasındaki farklardır. Örneğin, ülkelerin kişi başına GSMH farklılıkları ihracatlarının ne kadar bilgi ve bilgiye dayalı ürünler içerdiği ile açıklanabilmektedir.

      Türk şirketleri sadece ihracat cirolarındaki büyümeye odaklanmak yerine yaratılan katma değer de odaklanmalı. Çünkü toplumsal refah düzeyini ve dünya kaynaklarından alınan payı ne kadar çok iş yapıldığı değil, ne kadar çok katma değer yaratıldığı belirliyor. Gün geçtikçe katma değer üretmenin yolu bilgi birikimini geliştirebilmeye bağlı oluyor. Düşük katma değerli ürünlerin fiyatı her geçen gün girdi maliyetlerine yaklaşırken, içinde tasarım, teknoloji ve bilgi içeren ürünlerin fiyatları ise yükseliyor. Bu nedenle şirketlerin oluşturduğu entelektüel sermaye, sahiplendikleri diğer fiziksel varlıklardan daha önemli bir başarı unsuru olarak karşımıza çıkıyor.

Entelektüel Sermaye…?

      Entelektüel Sermaye; Latince ilişkileri ifade eden “inter” ile okuma ve bilgi edinmeyi ifade eden “lectio” kelimeleriyle, birikim ve toplamı ifade eden “capital” kelimelerinden oluşmuştur. Kısaca entelektüel sermaye tüm ilişki ağlarının yönetimiyle elde edilen bilgi birikimi manasına gelmektedir.

Her işin sadece iki temel öğesi vardır: “pazarlama ve yaratıcılık.” Bu nedenle, ilişki yönetimi ve bilgi yönetimini içeren entelektüel sermaye yönetimi de iş hayatında başarı için temel öğedir.

      Entelektüel sermaye insan sermayesi, ilişkiler sermayesi ve yapısal sermaye olmak üzere üç ana kısımdan oluşuyor. Bunlardan insan sermayesi ve ilişkiler sermayesinin temel özelliği şirket tarafından sahiplenilememesi, sadece kiralanabilmesidir. Bu nedenle şirketin insan kaynaklarını ve ilişkiler ağını bir arada tutan kurum kültürü ve yapısal sermaye kritik öneme sahiptir.

      Yaratıcılığı teşvik eden bir kurum kültürü yaratmak isteyen yöneticilerin şirketlerinde entelektüel sermaye yatırımlarına öncelik vermeleri, bu konuda kaynak ayırmaları, çalışanlarının gelişimi için eğitim ve rotasyon programları oluşturmaları, takım çalışmasını teşvik etmeleri, yaratıcılığın kişisel performans değerlendirmelerinde önemli bir parametre olarak ele alınmasını sağlamaları, kurum içindeki girişimcileri teşvik etmeleri ve ödüllendirmeleri faydalı oluyor.

      Entelektüel sermayesini ve gelişimini taklip etmek isteyen kurumların düzenli olarak ölçümleyerek üzerinde durması gereken konular arasında;

(i) yeni iş geliştirme, (ii)bilgi sistemleri, (iii) müşteri geliştirme yatırımları, (iv)insan kaynakları geliştirme yatırımları, (v) stratejik iş birlikleri için yapılan yatırımlar ve (vi) marka ve patent yatırımları gibi alanlar yer alıyor.

      Özetle, Entelektüel Sermaye; kurumun geleneksel bilançosunda bulunmayan maddi olmayan faktörler toplamıdır. Kurumun paydaşları (hissedarlar, çalışanlar, müşteriler..)tarafından bilinen, kuruma rekabet üstünlüğü sağlayan bilgi, enformasyon, entelektüel mülkiyet ve deneyimdir.