E-TİCARET

        

1. KAVRAMSAL AÇIDAN İNTERNET

        

         İnternet en kısa tabirle bir bilgisayar ağıdır. İnternet, o ağdaki bilgisayarlara, bilgiyi nakletmek ve bilginin paylaşımını sağlamak amacıyla birbirine bağlanmış ve tüm dünyaya yayılmış bir bilgisayar ağları sistemidir.

          Benzer bir ifadeyle, internet, birçok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu, dünya çapında yaygın olan ve sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. İnternet, insanların her geçen gün gittikçe artan “üretilen bilgiyi saklama, paylaşma ve ona kolayca ulaşma” istekleri sonrasında ortaya çıkmış bir teknolojidir. Bu teknoloji yardımıyla pek çok alandaki bilgilere insanlar kolay, ucuz, hızlı ve güvenli bir şekilde erişebilmektedir. İnternet bu haliyle bir bilgi denizine, ya da büyükçe bir kütüphaneye benzetilebilir.

 

         1.1. İNTERNETİN GELİŞİMİ

 

         İnternet ilk olarak ABD’de askeri amaçlı bir proje ile ortaya çıkmıştır. ABD tarafından ortaya konulan ve ARPANET ( Advanced Research Projects Authority Net ) adı verilen proje, ülke savunmasını birbirine bağlı bilgisayarlarla kurulacak iletişimle koordineli bir biçimde sağlamak amacıyla 1969 yılında geliştirilmiştir.

          Projede herhangi bir bilgisayarın devre dışı kalması sonucunda ağa bağlı diğer bilgisayarların etkilenmemesi ve iletişimin devam etmesi amaç edinilmiştir. Ağı düzenleyen ya da denetleyen herhangi bir merkez bulunmadığından sürekli ve kesintisiz bir iletişim mümkün olmaktadır.

          Yukarıda bahsedilen ve bugünkü internet’in temelini, oluşturan proje bünyesinde söz konusu bilgisayar ağına yeni bilgisayarların eklenmesiyle ağ üzerinden iletişim giderek artmış ve çok sayıda kullanıcının yararlandığı elektronik mektup, tartışma listeleri, forumlar, dosta transfer hizmetleri gibi yeni kullanım alanları ortaya çıkmıştır. ARPANET dışında bilimsel amaçlı NSFNET (National Science Foundation,1986) ve ticari amaçlı Compuserve gibi yeni ağlar da kullanıma açılmıştır. İlk olarak 1973 yılında birbirinden farklı ağların aralarında veri iletimi sağlayabilecekleri ortak bir dil oluşturularak birleştirilmeleri kararlaştırılmıştır.

          Bu amaçla geliştirilen TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) kullanılmaya başlanmıştır. TCP/IP internet üzerinde yer alan farklı özellikteki bilgisayarların ve ağların birbirleriyle sağlıklı bir şekilde iletişim kurabilmelerini sağlayan ortak bir dil olarak geliştirilmiştir.

 İnternetin gelişmesindeki son aşama ise WWW’in ( World Wide Web) geliştirilmesidir. WWW, internet kullanımı ve kullanıcı sayısının artmasında sağladığı kolaylıkla önemli bir işlevi yerine getirmiştir.

Ülkemizde ilk internet çalışması Ege Üniversitesi tarafından yapılmış olup, Avrupa üzerinden internet çıkışı sağlanmıştır. ODTÜ ve TÜBİTAK:’ın birlikte yürüttüğü çalışmalar sonucu 1992 yılının Ekim ayında Türkiye’nin internet altyapısı oluşturulmaya başlanmış ve 12 Nisan 1993 tarihinde TÜBİTAK-ODTÜ bağlantılı olarak internet genel kullanıma açılmıştır.Bu bağlantıyı sırasıyla, Ege Üniversitesi  (1994), Bilkent Üniversitesi (1995 Eylül), Boğaziçi Üniversitesi (1995 Kasım) ve İstanbul Teknik Üniversitesi (1996 Şubat) bağlantıları izlemektedir.

 

         2. YENİ EKONOMİ KAVRAMI

 

         1900'lü yıllar çeşitli dönemlerinde fırtınalı değişim dalgalarını beraberinde getirmiş, iş dünyası hemen her değişim dalgasıyla yeniden şekillenmiş, dönüşüme ayak uyduramayan sektör ve şirketler ya yok olmuş ya da farklı faaliyet alanlarına geçmek zorunda kalmışlardır. Sanayi Devrimi sonrası ilk dönemde, geçen yüzyılın ilk yıllarından itibaren dev şirketler sürekli üretim sloganıyla boy göstermiş ve zaman içinde küresel pazarlarda hüküm sürmeye başlamışlardır. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren küresel plandaki rekabet, dünya ekonomisindeki finansal gelişmeler ve ilerleyen teknoloji işletmeleri dışa açılmaya, yenilik yapmaya ve teknoloji geliştirmeye zorlamış, özellikle son 10 yıl içinde iş dünyasında bilişim teknolojilerine bağlı önemli bir dönüşüm yaşanmıştır.  

         Yine bu dönemde büyük hiyerarşik örgütlerin bir çok sebepten özelikle de değişime zamanında tepki verememesinden dolayı, hantal örgütler yerine daha esnek yapılara sahip küçük ve orta ölçekli işletmeler cazip hale gelmiş, büyük işletmeler de kendi örgütlerini küçülterek, hareket kabiliyetine sahip küçük ve esnek birimler halinde yeniden yapılanmaya giderek değişime ayak uydurmaya çalışmışlardır.

          Bilgisayarların iletişim teknolojisi yardımıyla birbirlerine bağlanmasıyla başlayan yeni dönemde 1990'ların ortasında geliştirilen web teknolojisi tüm eski iş anlayışını değiştirecek güçte bir yeniliğe imkan sağlamıştır. Özellikle, küçük işletmeler, hatta en küçük iş birimi olarak girişimci bireyler söz konusu elektronik piyasada kendilerine yeni fırsatlar yaratarak dev şirketlerin arasında

hayatlarını sürdürme ve sürekli büyüme imkanı yakalamışlardır. İnternetin ticari hayata "Elektronik Ticaret" şeklinde yansıyan bu yaygınlaşması her kuruluşa farklı açılardan fırsatlar sunmuştur.

       Genelde interneti de kapsayan işletme stratejileri e-ticaret olarak nitelendirilir. Oldukça yeni bir kavram olan elektronik ticaret, kısa yazılışıyla e-ticaret, ticaret işlemlerinin birbirlerine bağlı bir bilgisayar ağı ortamı içerisinde ve bu bağ aracılığıyla gerçekleştirilmesi anlamına gelmektedir. Henüz yeni gelişen bir anlayış olmasından dolayı kesin bir şekilde tanımlanabilmiş değildir.Yine de kapsamlı olarak elektronik ticaretin tanımı şu şekilde yapılabilir:E-ticaret doğrudan fiziksel bağlantı kurmaya ya da fiziksel değiş-tokuş işlemine gerek kalmadan tarafların elektronik olarak iletişim kurdukları kağıtsız ve bilgi sistemleri teknolojileriyle yapılan  her türlü ticari iş etkinliğidir.Elektronik  ticaret,çeşitli uluslar arası kuruluşlarca çeşitli şekillerde tanımlanmıştır.

 Bu tanımları da toparlayarak, elektronik ticareti, “bilgisayar ağları aracılığıyla ürünlerin üretilmesi, tanıtımının, satışının,ödemesinin ve dağıtımının yapılması” olarak tanımlayabiliriz.Ayrıca e-ticaret,ticareti sağlayan pazarlama, finans gibi bütün şirket içi ve şirketler arası fonksiyonları da kapsar.

 

                                                                                      

                              Şekil 1”de,e-iş, e-ticaret ve e-pazarlama iş  tanımları özetlenmektedir.

E-iş

 

E-ticaret

 

    E-pazarlama

 

 

ŞEKİL:1

  

 

3.E-PAZARLAMAYA GİRİŞ ve TANINLAR

 

E-pazarlama e-ticaretin önemli bir kısmını oluşturmakta; müşterilere yakınlaşırken ve onları daha iyi anlarken, ürünlere değer katıp, dağıtım kanallarını genişletmekte ve satışları arttırmaktadır. E-pazarlama mal ve hizmet üretimini kolaylaştıran tüm online ve elektronik tabanlı etkinliklerin üretici tarafından müşterinin istek ve ihtiyaçlarını karşılamasıdır. Pazarlamacılar müşterilerinin ve pazarlama şirketlerinin ihtiyaçlarını karşılamak için pazarlama karmalarını (4 Ps:Product,Price,Promotion,Place) planlarlar ve sonra bu planları uygulamaya koyarlar.

Geleneksel pazarlama, kütlesel bir tüketici ortamına mesajlar göndermekte idi. Şirket imajı ve ürün reklamları  çoğu zaman farklı gruplar tarafından oluşturulur. PR”cılarla pazarlamacılar arasında, koordinasyonsuzluktan da  öte, uçurumlar oluşurdu. Bu iki grup arasındaki benlik çekişmeleri, şirketin vizyon, misyon ve hedefleri ile uyuşmayan  farklı mesajların uçuşması tüketicinin kafasını karıştırırdı. Son zamanlarda reklamcı, reklamın sanat yönü ile ne kadar başarılı olduğu ile öğünmekte ama o reklamın, ürünün satışını artırma yönünde katkısını göz ardı etmekte idi. PR grupları, şirketin pazarlama stratejileri ve hedef  kitleleri ile ilişkisiz mesajlar yayınlar ve kurum imajını ne kadar yücelttikleri ile övünürlerdi. Satışlar düşüp zarar etmeye başlayınca da sebep arayışları başlardı.

 E-pazarlama geleneksel pazarlamayı iki yönde etkiler. Öncelikle geleneksel pazarlama fonksiyonlarında verimliliği arttırır, ayrıca e-pazarlamanın teknolojisi birçok pazarlama şeklini değiştirir. Kısaca tanımlamak gerekirse:E-pazarlama verimli bir şekilde müşteri ihtiyaçlarını belirler,bekler ve karşılar.

 

        3.1. E-PAZARLAMA VE YENİ PAZARLAMA ANLAYIŞI

  Bilgiye yaklaşım ve bilginin kullanımına bakışın değişmesiyle oluşan yeni ekonominin şirketler üzerindeki anılan etkileri nedeniyle şirketlerin pazarlama anlayışları da değişmiş ve pazarlama geleneksel pazarlamadan elektronik ortamda pazarlamaya kaymaya başlamıştır.   E-pazarlama ise bir takım kurallara ve değişikliklere dayanmaktadır. Bu kuralların başlıcaları şunlardır:

 

v    Güç satıcılardan alıcılara geçiyor: Stratejik işbirlikleri ve teknolojik uygulamalarla gücün satıcılardan müşteriye geçtiği görülmektedir.Global rakiplere çok kısa bir süre içinde bir Mouse tıklamasıyla ulaşılabiliyor olması müşterilerin eskiye göre daha talepkar olmalarına yol

      açmıştır.Alıcıların dikkati azdır ve müşteri ilişkileri sermayesi değerli bir unsurdur.

 

v    Her türlü iş hıza dayanıyor: İnternet ortamının önemli özelliklerinden birisi de hız kavramıdır. Aslında hızlı olma zorunluluğu tüm pazaryerlerinin ortak noktalarından birisidir. Rekabet baskısı nedeniyle ürün ve hizmetlerin ömürleri giderek kısalmaktadır. Hemen her işletme aynı yol ve yöntemleri çok kısa bir süre içinde kullanmaya başlamakta ve yenilikler kısa sürede taklit edilmektedir. Bilginin bu denli paylaşıldığı bir ortamda herkes başkalarının ne yaptığını kısa sürede öğrenebilmektedir. Bu nedenle hızlı olmak üstünlük sağlamaktadır.

 

 v    Mekan sorunu ortadan kalkıyor: İş ortakları, tedarik zinciri işletmeleri ve müşteriler ile işbirliği yaparken

     coğrafi konumun önemi kalmamıştır. Yer unsuru önemsiz hale gelmiş ve daha önce hiç karşılaşmadığınız

     kişilerle elektronik ortamda çok düşük maliyetle karşılaşmak mümkün hale gelmiştir.

  

v    Global erişim: İnternetin yarattığı global erişim imkanı global bir ekonomi imkanı yaratmıştır. Pazarlamacılar geleneksel medyaya göre çok daha fazla sayıda noktaya ulaşabilmektedir. Bu durum ürün ve hizmetlerini dünyanın her yanına dağıtmak isteyen işletmeler için yeni fırsatlar yaratmakla birlikte satış sonrası hizmet sağlayan şirketler için zorluklar yaratmıştır.

 

 v    Zaman baskısı yok olmakta: İnternette şirketler ve ortaklar arasındaki iletişimde zaman önemli bir

      faktör değildir. Online mağazalar 7 gün 24 saat otomatik olarak çalışmakta ve insanlar kendi

      programlarına göre iletişimde bulunmaktadır. Dünyanın öteki ucundaki ortaklarıyla işbirliği yapmak

      isteyen yöneticiler için zaman farklılıkları ortadan kalkmaktadır.

  

v    Bilgi yönetimi anahtar kavramdır: Pazarlamacılar müşterileri hakkında daha iyi bilgiye sahiptirler. Dijital dünyada, müşteri bilgisi elde etmek ve saklamak kolay ve ucuzdur. Şirketler büyük enformasyon kaynaklarına sahiptirler. Bunları şirketlerin geleceğine yön veren bilgiler haline getirmek ise zor bir çalışmadır. Bu bilgiler çok hızlı bir şekilde müşterilerine de aktarılmaktadır. Müşteriler bu bilgilerin ya bedelini öderler ya da bu bilgileri kendilerine tedarikçinin sağladığı önemli bir fayda olarak değerlendirilirler.

 

  v    Geleneksel pazar yapıları bozulmaktadır: Zaman ve mekan sınırlamalarının kalkması nedeniyle geleneksel

          ürün karmalarının uzun süre aynı kalamayacağı ortaya çıkmaktadır. Ürünle enformasyonun birbirinden

         ayrıldığı alanlarda bu durum daha belirgindir. Örneğin geleneksel pazarlamada bir müşteri herhangi bir 

         ürün için bir tedarikçiyi,  satın almanın finansmanı için bir kurumu ziyaret edebilirken, internet ortamında

         aynı anda bütün tedarikçileri karşılaştırmalı bir şekilde görmek hatta satın alma ajanı işlevi yüklenen web

         siteleri sayesinde benzer ürün ya da hizmeti sağlayanların fiyat, teslim, vade ve benzeri konularda

         karşılaştırmalarını yapmak mümkündür.

  

v    Birlikte işlerlik: İnternet ortamının bir başka üstünlüğü de bu ortamda yer alan bütün şirketlerin kullandıkları yazılımlarda açık standartların kullanılmaya başlanmasıdır. Uluslararası kurumlar tarafından onaylı bu yazılımlar işbirliği ve paylaşma konularında ortaya çıkabilecek sorunlara engel olacak nitelikte birlikte çalışma özelliğine sahiptir. Bu nedenle hemen her şirket çok kolay bir şekilde ortak çalışmaya gidebilmektedir.

 

 v    Disiplinler arası çalışma: Disiplinler arası çalışmaya internet ortamında geleneksel ortamdan daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır. İnternetin ilk zamanlarında web ortamında hiyerarşik organizasyon yapılarından matriks organizasyon yapılarına doğru bir yönelme söz konusu olmuştu. Bu yönelme büyük ölçüde web üzerinden yapılan ticari faaliyetlerde teknolojik gelişmelerin pazarlamaya yön vermesi etkili olmuştur. İnternet ortamında sipariş alma, işleme, lojistik destek sağlama, satış sonrası servis ve pazar araştırması gibi farklı işlevlerin hemen her noktasında teknolojik çözümlerin geliştirilmesi bilgi teknolojileri profesyonelleri ile pazarlamacıların birlikte çalışmaları zorunluluğunu getirmiştir.

  

v    Entelektüel sermaye: Hayal gücü, yaratıcılık ve girişimcilik finansal sermayeden daha önemlidir. Son yıllarda özellikle gelişmiş batı ekonomilerinde üretim yerine hizmetler sektörünün gelişmesi entelektüel sermayenin ön plana çıkmasına neden olmuştur. İnternet ortamı da bu alanlardan birisidir. Elektronik iş modelinde yaratıcılık ve hayal gücüne dayalı birçok farklı iş başarılı olmuştur.

  

 

     3.2. PAZARLAMA VE İNTERNET

 

  İnternet bütün alım satım işlemlerini etkileyecek güce sahiptir. Pazarlamacılara pazarlama faaliyetleri için yeni bir ortam sağlamanın yanında geleneksel market yerlerindeki değiş-tokuş faaliyetlerini kolaylaştırır. İnternetin pazarlama etkinliğindeki etkisini teknoloji ve pazarlama arasındaki ilişkiyi göz önünde bulundurarak anlatabiliriz. Örneğin teknolojideki gelişmeler pazarlamacılara ürünleri ve karları hakkında bilgi iletecek yeni yollar sağlar. İnternet pazarlama iletişimlerinin seçeneklerini çoğaltan teknolojik bir gelişmedir. Günümüzde İnternet pazarlama için çok popüler ve değişken bir araç haline gelmiştir. Ürünlerini pazarlamak için İnterneti kullanan şirketler farklı çeşit ve büyüklüklerde karşımıza çıkmaktadır. Bu şirketler çok uluslu kurumlardan ev tabanlı işletmelere kadar sıralanabilir. Online etkinliklerinin çeşitleri şirketlerin amaçlarından ve internet teknolojileriyle deneyiminden etkilenir(Örneğin Amazon.com ürünlerini yalnızca internet üzerinden sanal bir mağazada pazarlıyor). 

Her ne kadar internet hemen her türden işletmenin kullandığı bir araç haline gelse de şirketler tarafından pazarlama ve satış amaçlı kullanılması ile ilgili olarak yaşanan süreçte, farklı işletme modelleri söz konusudur. Bu işletme modellerinden bazıları tamamen internet üzerinde faaliyet gösterirken bir kısmı ise kısmen interneti kullanmaktadır. İnternetin gelişimine paralel bir süreç içinde, interneti kullanma derecelerine göre şirketleri aşağıdaki gibi sınıflandırabiliriz:

                      

v    İnternet dışında faaliyet gösteren işletmeler(Brick&Mortars):

İnternet ya da ağ kavramıyla hiç tanışmamış ve geleneksel ticaret yöntemleriyle faaliyet gösteren işletmelerdir. Zaman içinde ya kendi dışında iş yaptıkları şirketlerin ağlar üzerine kaymaları ya da pazardan gelen zorlamalar sonucu bu şirketlerin de internet üzerinde faaliyette bulunmaya başlamaları beklenmektedir.

  

v    Hem internette hem de geleneksel alanda faaliyet gösteren işletmeler(Click&Mortars):

Geleneksel alanda faaliyet göstermekle birlikte bir yandan da tedarik, üretim, dağıtım, satış ve satış sonrası hizmetler gibi fonksiyonlarından bir ya da birkaçını ağlar üzerine taşıyarak elektronik ortamın nimetlerinden yararlanan şirketlerdir. Halen internet şirketlerinin büyük bir bölümü bu türden şirketlerdir.

  

v    Sadece internet ortamında faaliyet gösteren işletmeler(Clicks&Clicks):

Sadece internet ortamında faaliyet gösteren şirketler gerçek anlamda yeni ekonomi şirketleridir. Bu tür şirketlerin fiziksel olarak belli bir adresleri ve binaları yoktur.

  

  3.3. PAZARLAMA KARMASI

 

  İlk defa 1949 yılında American Marketing Association konferansında konuşulan pazarlama karması kavramı 1960’lı yılların başında Kanadalı Jerome McCarthy’nin 4Ps (Product, Price, Place, Promotion)’yi dile getirmesiyle gelişti.4 Ps her bir maddesi doğru bir şekilde uygulandığında müşteriyi memnun eden kontrol edilebilir değişkenlerdir. Bu kontrol edilebilir faktörler: ürün kalitesi, ürün mevcudiyeti, ürün imajı, ürün fiyatı ve hizmettir. 

4 Ps kavramının hizmetten çok ürünler için oluşturulduğunu düşünenlerden Booms ve Bitner isimli 2 amerikalı akademisyen bunun üzerine hizmet karması olarak da bilinen 7 Ps kavramını geliştirdiler.7 Ps’nin içeriğinde ise 4 Ps’e ek olarak People,Process ve Physical Evidence kavramları bulunmaktadır.İçinde bulunduğumuz enformasyon çağında ise Pepper ve Rogers’ın interaktif pazarlama için geliştirdikleri 5 Is kendine yer buldu.5 Is’in açılımı ise şu şekildedir:

 

-Identification(Kimlik)

 

-Individualization(Kişiselleştirme)

 

-Interaction(Etkileşim)

 

-Integration(Entegrasyon)

 

-Integrity(Dürüstlük)

 

     3.3.1. ÜRÜN

            Dijital çağda, şirketler yeni ürün geliştirme ve dijital değer katma konusunda öncelikle kendilerine şu soruları sormalıdırlar:

 

 -   Mevcut müşterilerime ek bilgi ve hizmet vermeye gücüm yeter mi?

 

 - Yeni müşteri bölümlerinin ihtiyaçlarını internet üzerinden yeni iş olanakları yaratarak karşılayabilir miyim? 

-  Ek ürün satışları ve reklam yoluyla yeni gelir kaynakları yaratabilir miyim?

 

-  Ürünlerime katacağım dijital değeri zaten müşterilerine sağlayan diğer şirketler işime zarar verir mi?

 

v      E-pazarlama için ürün karma stratejileri

  Pazarlamacılar yeni ürün fikirlerini mevcut ürün karmalarına nasıl bütünleşmiş edebilirler? Seçilebilecek 6 tane yeni ürün stratejisi bulunmaktadır. Şirketler, pazarlama amaçları ve mevcut markaların gücü, kaynak yeterliliği, rekabet gücü gibi faktörleri temel alan bu stratejilerden birini ya da daha fazlasını seçerler. Stratejinin seçimi sırasında internet üzerinde doğru zamanda doğru fikirlerin başarıyı getireceği unutulmamalıdır. Aşağıdaki stratejileri uygulayarak, şirketler ürünlerine dijital değerler katarlar:

 

·       Sürekli Yenilik: Daha önce dünya üzerinde görülmemiş ürünlerin piyasaya sürülmesidir. İnternetin keşfinden sonra yeni fikirlerin ortaya çıkması (örneğin arama motorları) bu stratejiye örnektir. Başarıya ulaşılması halinde çok büyük kazançların elde edilebileceği ancak tüketicilerin yenilikleri benimseme oranının önemli olduğu riskli bir stratejidir.

·       Yeni Ürün Bandı: Şirketlerin, varolan markalarla tamamen farklı kategorilerde yeni ürünler üretmesidir.1994 nisanından beri Netscape’in var olmasına rağmen Microsoft’un Internet Explorer’ı piyasaya sürmesi buna bir örnektir.

 ·       Mevcut Ürün Bantlarına Eklemeler: İşletmelerin mevcut ürünler için yeni boyutlar,yeni tatlar vs. üretmesidir(dijitalleşme).Gazetelerin internet ortamında yayına geçmesi ve bankaların internet bankacılığı uygulamaları gibi.

          ·       Mevcut ürünlerin ilerletilmesi ya da revizyonu: Yeni ve geliştirilmiş ürünün eski ürünün yerine

          geçmesidir.

  ·       Yeniden Konumlandırılan Ürünler: Mevcut ürünlerin farklı pazarları hedeflemesi ve buna bağlı olarak promosyonun yenilenmesidir. Buna en güzel örnek:Yahoo’nun ilk başta web üzerinde arama motoru olarak faaliyete geçmesi ve daha sonra portala dönüşüp bu pazarın lideri olan America Online’ın karşısına geçmesidir.

·       Düşük Maliyetli Ürünler: Mevcut markaların yeni fiyat avantajları sunmasıdır. ISP’lerin ilk başta saat başına ücretlendirme yapması ancak oluşan rekabet ortamı sonucunda sınırsız kullanım tedarik etmesi gibi.

 

        3.3.2 YER-ELEKTRONİK PAZAR YERLERİ

 

Hedef kitlenin yakalanabilmesi, pazarlamanın yapılacağı yeri pazarlamacılar için çok önemli bir konuma getirmiştir.Online alışveriş için 3 tip pazaryeri sayılabilir: ilki şirketlerin direk satış yaptıkları kendi web siteleri,ikincisi şirketlerin müşteriye ulaştığı müşterilerin web siteleri ve son olarak müşteri ile satıcıyı buluşturan (commerceone.net gibi) elektronik pazaryerleri.

 E-pazaryerleri, internet üzerinden ticaretin yeni nesil uygulamalarını içermektedir. Tek yönlü çözümden farklı olarak, çok alıcılı-çok tedarikçili işlemlerin ve işbirliğinin gelişmesine imkan vermektedir. Bu ortamda alıcılar ve tedarikçilerin bir araya gelerek, daha önce kurulmuş ilişkileri ve süreçlerinden taviz vermeden ticari işlemleri gerçekleştirmeleri mümkün olmaktadır. Pazaryerleri, ticaret zinciri içerisinde herhangi bir basamakta oluşturulabilir. Bunlara örnek vermek gerekirse:

 

· Birçok tedarikçi, alıcı ve üretici ile iş yapan geniş ölçekli bir aracın işlemlerini otomasyona götürmesi amaçlı pazaryeri,

 

· Online tedarik süreçleri sağlayarak katılımcıların sipariş işlemlerini özelleştirmeyi amaçlayan bir franchise organizasyonu veya ticari organizasyon,

 

· Belirli bir endüstriyel online bilgi ve hizmetler sunarak mevcut dağıtım kanalını yenilemek veya geliştirmek isteyen bir işletme,

 

·  Belirli tedarikçiler ve onların müşterileri için çeşitli tedarik hizmetleri sunarak genel bir pazaryeri oluşturmak isteyen üçüncü taraf bir hizmet sağlayıcı,

 

E-pazaryerlerinin yapısı, işletmeler arası ticaretin dinamiklerindeki değişime paralel olarak değişim gösterecek ve elektronik pazaryerleri yeni ekonomide çok önemli bir rol üstlenecektir.

 İnternet ortamında ticaretin yüksek potansiyelinin tamamen kullanılabilmesi açısından elektronik pazaryerlerinin önemi ve biçimlendirilmesi önemli bir aşamadır. İnternet tabanlı ticaretin ve günümüze dek kullanılan elektrik, su, kent içi ulaşım gibi çok farklı ürün ve hizmet için geliştirilen ortak kullanma anlayışına dayanan yapıdaki çalışmaların doğru bir paralellikle entegre edilmesi her iki endüstrinin gelişimi açısından önemlidir. Bu olay bir örnek yardımıyla şöyle açıklanabilir. Uzun zaman önce su ihtiyacı duyan insanlar kendi su kuyularını açarak suya ulaşırlar ve kullanırlardı. Daha sonraları su, ortak mekanlarda toplanarak oluşturulan dağıtım şebekeleri yardımıyla ihtiyacı olanlara dağıtılmaya başlandı. Benzer bir gelişim e-ticaret için de söz konusudur.

Birçok aracının, alıcının ve yeni hizmet sağlayıcının oluşturduğu pazaryerleri veya merkezlerde mal ve hizmetler, internet üzerinden ve bir tarayıcı aracılığıyla ilgili yerlere ulaştırılmaktadır. Bu işleyiş önceleri internette işletmeler arası ticaretin gelişimi içinde doğrudan her işletmenin kendi web sitesi üzerinden gerçekleşmekteydi. Daha sonra su örneğine benzer şekilde ihtiyaçlar ve bunu karşılayan ürün ve hizmetler bir havuzda toplanarak oluşturulan şebeke yardımıyla ilgililere ulaştırılmaya başlandı.

 Önemli bir nokta, elektronik pazaryerlerinin ticaret hacmini çok daha dinamik kılacak yeni ve ileriye dönük yöntemlerin geliştirilmesine imkan vermesidir. İlk nesil çözümlere bakıldığında, bu çözümlerin klasik iş uygulamalarına destek veren ön ofis uygulamalarından öteye gidemediği görülmektedir. Bunun yanı sıra elektronik pazaryerleri, online stok kontrolü, açık arttırmalar ve online görüş alışverişi gibi birçok yeni ve etkili yöntemin gelişmesini sağlamaktadır.Bunun yanında günümüzde para ve sermayeden  daha önemli olarak görülen bilgi paylaşımı elektronik pazaryerlerinde son derece etkin ve basit olarak gerçekleştirilebilmektedir.

 

3.3.3 PROMOSYON

 Hedeflerin belirlenmesi ve pazarın bölümlere ayrılmasından sonra pazarlamacılara düşen bir diğer görevse promosyon karmasını oluşturmaktır. Bu adımda pazarlamacı pazarın özelliklerini göz önünde bulundurarak dijitalleşen

 iletişim araçları içinden amacına uygun olanları seçmelidir. E-pazarlama kavramına uyum sağlamak adına dijitalleşen iletişim araçları aşağıdaki gibidir:

 

-Reklam: Bannerlar

 

-Satış: Sanal satış elemanları,linkler

 

-Satış promosyonu: Ödüller

 

-PR: Tartışma grupları, portaller

 

-Sponsorluk: Bir siteye sponsor olmak

 

-Direk posta: Web’den cevap

 

3.3.4 E-FİYAT

 

Dijital çağın gelmesiyle, tüketiciler farklı firmaların ürünlerine uyguladığı farklı fiyatları bilgisayarlarının başında oturarak karşılaştırma olanağına sahip oldular. Bu nedenle şirketler fiyat stratejilerini dijital çağın gerektirdiği şekilde yeniden gözden geçirdiler.

 

· Giriş Fiyatlandırması: Şirketlerin pazardan pay kapmak amacıyla yeni ürünlerini düşük fiyatlandırmalarıdır. Örneğin, Eudora Light yazılımının piyasaya ilk girdiğinde bedava olması.

 

·  Pazarın Kaynağını Yeme Fiyatlandırması: Yeni teknolojiye meraklı tüketicileri hedef alarak piyasaya sürülecek ürünün yüksek fiyatlandırılmasıdır.

 

· Fiyatta Belirleyicilik: Belli bir kategoride en düşük fiyatlı ürünün piyasaya sürülmesidir.Bu stratejinin uygulanması için pazarlamacıların maliyetleri minimize etmeleri gerekmektedir.İnternette,Buy.com sitesi birçok farklı kategoride fiyat belirleyicidir. Birçok ürünü piyasa değerinin altında satan buy.com,web sitesine aldığı reklamlar sayesinde bu kaybını karşılamanın yanı sıra büyük karlar elde etmektedir.

 

· Promosyonel Fiyatlandırma: İnternette uygulanmasının 2 tane avantajı vardır. İlki, e-mail mesajlarıyla hedeflenen kitlelere yüksek oranda ulaşılır.İkincisi ise, online alışveriş yapan müşteriler daha sadıktırlar.

  

· Bölümlere Göre Fiyatlandırma: Birçok firma fiyatlarını müşteriye, coğrafi bölgeye veya ürüne göre belirler. Örneğin, öğrencilere ve yaşlılara yapılan indirimler, İngiltere’deki üniversitelerin master yapacak öğrencilerin AB vatandaşı olmaları durumunda daha az ücret talep etmesi veya first-class uçak biletlerin daha pahalı olması.

 

· Dinamik Fiyatlandırma: İnternet kullanıcılarının talep etmeleri halinde ürün veritabanından güncellenmiş fiyat bilgilerini almalarıdır. XML teknolojisiyle dizayn edilen dinamik web sayfaları, pazarlamacıların ürün bilgi ve fiyatlarını sürekli güncellemeleriyle yenilenir.

 

4. E-PAZARLAMA İLE YARATILACAK BAŞLICA  AVANTAJLAR    

 

E-pazarlama yeni bir strateji olarak ortaya çıkmasıyla birlikte birçok avantaj ve dezavantajı da beraberinde getirmiş bulunmaktadır. Bu bölüme kadar e-pazarlamanın daha çok dezavantajları ve eksik yönlerinden bahsedilmiştir. Yalnız, dezavantajlarından ziyade avantajlarından bahsedilmesi, e-ticaretin ne gibi artıları olduğunun da anlaşılmasına yardımcı olacaktır.

 Geleneksel yöntemlerle karşılaştırıldığında, birçok yönden elektronik ticaretin öne çıktığı görülmektedir. Bununla birlikte elektronik ticaretin, geçerli olan esas ve ilkeler akımından geleneksel ticari yöntemlerle benzerlikler içerdiği ve geleneksel ticareti kolaylaştıran bir yöntem olduğu daha önce de belirtilmiştir. E-ticaret, geleneksel ticaretin teknolojik gelişmelerle yeniden düzenlenmiş bir versiyonu olarak nitelendirilebilir.

Bu yeni versiyon geleneksel ticaretin yani elektronik ticaretin avantajları aşağıdaki gibi belirtilebilmektedir:

 

         4.1. Pazara  Erişim Koşulları

 

Klasik pazarlama kurallarının mevcut olduğu bir çevrede pazarın hakim olan işletmelerin uyguladıkları yöntemler, ortaya koydukları tavır ve stratejiler söz konusu pazara yeni firmaların girişini zorlaştıran veya engelleyen yönde olabilmektedir.

 Ufak çaplı işletmeler, ürünlerine talep olmasına karşın pazarın tümüne hitap etme şansını bulamamaktadır. Bu şartlar altında küçük ve orta ölçekli işletmeler varlıklarını  sürdürebilmek ve ürünlerini satabilmek için farklı yöntemlere başvururlar. Bu durum, bu tarz işletmelerin e-pazara girişini kolaylaştıran etki yapmaktadır.

 E-pazarlama ise pazara girişteki engellerin büyük bölümünü ortadan kaldırmakta ve her işletmeye pazara eşit erişim şansı tanımaktadır. Klasik pazarlama çevresinde meydana gelen kısıtlamalar internette meydana gelmemektedir. Hazırladığı web sitesinin tanıtımını iyi bir şekilde yapan işletme ne kadar küçük olursa olsun büyük bir Pazar payına sahip olabilmektedir. İnternet küçük büyük tüm şirketleri dünya pazarına açan yeni pencere olmaktadır.

 

4.2. Ticari İşlemlerin Yürütülmesi

            Bilindiği gibi geleneksel pazarlama yöntemlerinin uygulanmasında ticari işlemlerin yürütülmesi uzun zaman almaktadır. Bu zaman kaybı ya da gecikme, pazarlama faaliyetlerinde aksamalara neden olabilmektedir.

 Klasik pazarlama uygulamalarında, ticari işlemlerin yürütülmesi için gerekli bilgilerin alıcı, üretici, banka gibi birçok tarafa zamanında ve eksiksiz bir şekilde ulaşması gerekmektedir. Herhangi bir hata, işlemlerin yavaşlamasına hatta durmasına neden olabilir. Bunun önüne geçilmesi için, yoğun ve hatasız bir çalışma yapılması gerekmektedir.

Elektronik Pazarlamada ise, tüm bilgiler bilgisayar ağı sayesinde ilgili taraflara çok kısa bir süre içerisinde iletilmektedir. Bu haliyle hem zamandan hem de  ortaya çıkabilecek kırtasiye, ulaşım vb. gibi masraflardan tasarruf etme olanağı sunmaktadır.

 

4.3. Pazarlama Aracıları

            Klasik pazarda, taraflar bir araya gelmekte ve pazarlama işlemini gerçekleştirmektedir. E-pazarda ise tarafların bir araya gelmesi her zaman mümkün olamayacağından aracılara ihtiyaç duyulacaktır. E-pazarda aracıların yerini çeşitli elektronik iletişim şekilleri ve özellikle de web sayfaları almaktadır

         Ürünün pazarlanması sürecinde, herhangi bir değişiklik olması halinde, tarafların bir araya gelmelerine gerek duyulmayacağından işlem maliyetlerinde bir düşüş sağlanacaktır.

 

 4.4. Bilgiye Anında Erişim

         Son dönemlerde hızla gelişen teknoloji, tüketicilerin değişken talepleri, küresel rekabet ve bunlar gibi pek çok etken pazarlamada bilgiye erişim hızının önemini büyük ölçüde artırmıştır. Tüketici taleplerinin anında üreticiye ulaşması ve üreticinin bu talebi kısa zamanda karşılaması, her iki tarafa da büyük avantaj sağlamaktadır.

          Tüketici hakkında mümkün olduğunca çok bilgiye sahip olmak ve bunu iyi bir şekilde değerlendirmek, günümüzün globalleşen rekabet koşulları altında bir adım önde olunmasını sağlamaktadır.

 

 4.5. Ürün Testi

         Tüketiciler genellikle satın alacakları ürünü görmek, dokunmak, üzerlerinde denemek istemekte, böylelikle kullanacakları ürünü önceden test etmiş olmaktadırlar. Bu durum, tüketicilerin satın alma kararını büyük ölçüde etkilemektedir. Bu süreçle klasik pazarlarda hemen hemen her zaman karşılaşılmaktadır. Tüketiciler alışverişlerini ürünü test ederek yapmaktadırlar.

Elektronik pazarlarda bu durum biraz farklılık arz etmektedir. Tüketici satın almak istediği ürünü bilgisayar aracılığıyla üç boyutlu olarak inceleyebilmekte, o ürünün farklı özelliklerdeki (renk, boyut, biçim) alternatiflerini inceleme şansına sahip olmaktadırlar. Bu yönüyle, tüketici klasik pazarlarda bulamayacağı kadar çok çeşide e-pazarda ulaşabilmektedir.

 

         4.6. Yerinden Sipariş

         Kimi zaman bir ürüne ihtiyaç duyulduğunda, o ürünü temin etmek için bir çok masrafa girilmesi gerekmektedir. Halbuki, e-pazarlama sayesinde tüketiciler, ürün siparişini kendi evlerinde veya bürolarında verebilmektedirler. İstenilen ürünün, istenilen ödeme şekliyle, istenilen yere teslimi sağlanmaktadır. Tüketiciler herhangi bir artı çabaya gerek duymadan alışverişlerini yapmış olmakta ve hem zamandan hem de paradan tasarruf etmektedirler.

 

         4.7. Küresel Seçim İmkanı

         İnternetin dünya çapında bir ağ olması, e-pazarın dünya çapında olması sonucunu doğurmaktadır. Tüketiciler satın alacakları ürünün tüm dünya çapında araştırabilmekte ve oldukça geniş bir seçim olanağına da sahip olmaktadırlar. Klasik pazarda bu olanak bulunmamaktadır.

İnternet sayesinde, tüketiciler aynı ürünü farklı ülkelerde farklı fiyatlarla bulabilmektedir. Bu da tüketiciler için bir avantaj yaratmaktadır.

 

         4.8. Stok Maliyetleri ve Sipariş Teslim Sürecindeki Maliyetler

         E-pazarlama uygulamalarında, işletmelerin yüklü miktarda stok yapmalarına gerek duyulmamaktadır. Bu sayede stok maliyetlerinde gerçekleşen düşüş, ürünün toptan ve perakende satış fiyatını da etkilemekte, aşağılara çekmektedir. Söz konusu düşüş hem işletmeye hem de tüketiciye yarar sağlamaktadır.İnternette beyaz eşya satışı yapan ilk Türk firması unvanına sahip TEBA’nın internetteki fiyatları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

 

         5. E-PAZARLAMANIN DEZAVANTAJLARI:

 

         Bir parça elektronik paranın (e-para) kopyalama izni ve bu kopyaların harcanmasına “ Çifte Harcama Problemi” denir. Bu durum bazı insanları birkaç saniyede milyarder yapabilir. Diğer taraftan birkaç saniyede çok fakir olunacaktır. Kolaylıkla anlaşılabileceği gibi gerçek e-para sistemleri bu sorunu çözmelidirler. Tüccarlar “Online e-para sisteminde her satışta banka ile iletişim kurmaları gerekmektedir. Eğer para hala harcanabilir özelliğe sahip ise, banka bu bilgileri, veri tabanlarından öğrenebilir veya doğrulayabilirler.

          “Off-line (hatta bağlı olmayan) sistemler” bu problemi değişik yöntemlerle ele alabilirler. Bir yolu, “Gözlemci (observer)” adında bir kanıt tarayıcı ( tamper-proof chip) çipi içeren akıllı kart oluşturmaktır. Bu gözlemci akıllı kart ile harcanan bütün e-paraları küçük bir bilgi bankasında barındırır. Diğer bir yöntem de; e-para ve bankaya bir kısım e-para girişi yapıldığı zaman çifte kullanıcının kimliğinin açığa vurulduğu şifrelenmiş protokol yapısıdır.

          Elektronik satın alma ve elektronik işlemle ilgili bir negatif taraf, aslında, tüm bu işlemler kullanıcı için daha az somut bir yolla meydana gelecektir. Kullanıcı, normal bir nakit değişimde gördüğü işlemleri bu yolda göremez. Bu insanları, emin olmama durumuna sokacaktır. Dolayısıyla aklımıza  “bilgisayar ve akıllı kart güvenilir mi?” sorusu gelmektedir.

          Anahtar belge (key escrow), kişinin özel anahtarlarının yarısı adalet bakanlığına ve diğer yarısını da polise verdiği  bir diğer metottur. Onlar  senin yasadışı bir şey yaptığından şüphelendikleri zaman senin şifreni çözmeye karar verebilirler.

          Birçok ülke ABD’den gelen bu öneriye sıcak bakmaktadırlar. Yani hükümetler isterlerse şifreyi kırıp sizi izleyebilirler. Bu durumda da elektronik işlemlerin güvenilirliği ve gizliliği konusunda şüpheler uyanmaktadır. Finlandiya anahtar kelimeye ( key escrow) karşı çıkan ülkelerden biridir. Elektronik ticarette ana bir durum, tamamıyla güçlü bir şifrelemenin kullanımıdır.

        

         6. Taraflarına Göre Elektronik Ticaret

     

    6.1. İşletmeden Tüketiciye E-Ticaret (Business to Consumer, B2C)

 

         İşletmeden tüketiciye yönelik ticari hizmetlerde e-ticaretin işlevi, işletme ve müşteri arasındaki ticari ilişkilerin ve işlemlerin web üzerinden yürütülmesidir. Amaç, mal ve hizmetlerin satılması ve hedef kitlelere pazarlanmasıdır. Web teknolojisindeki hızlı gelişmeler sonucunda ortaya çıkan “Sanal Mağaza” uygulamaları ile internette firmalar elektronik ortamda; bilgisayardan otomobile, kitaptan pizzaya bir çok ürünün doğrudan tüketiciye satışını yapmaya  başlamıştır. Dell, Amazon.com, eBay gibi şirketlerin hizmetleri bu modele girmektedir.İnternet kullanıcılarının geliri, eğitim düzeyi ve yaşı bu tür ticareti belirleyen etkenlerdendir. Genel itibariyle yüksek eğitimli ve gelir düzeyi ortalamanın üstünde olan 25-35 yaş arası kişiler internet üzerinden e-ticarete katılmaktadırlar.

 

         6.2. İşletmeden İşletmeye E-Ticaret (Business to Business, B2B)

 

         “İşletmeden İşletmeye E-Ticaret” modelinde ki amaç, otomasyonlandırılmış sistemlerin ortaklaşa iş yapılan birimlere (üretici firma, tedarikçi firmalar, bayiler, mağazalar, departmanlar vb.) entegrasyonu ile ürün, hizmet ve bilginin işletmeler arasında satışını, kullanımını ve paylaşımını sağlamaktır. Firmaların elektronik ortamda tedarikçiye sipariş vermesi, faturalarını temin etmesi ve bedellerini ödemesi olarak da ifade edilebilir.

          Yapılan araştırmalara göre gerçekleşen e-ticaret içersinde işletmeler arası yapılan ticaretin payı, işletme ile tüketici arasında yapılandan daha büyüktür.

 

         6.3. İşletmeden Kamuya E-Ticaret

 

         İşletmelerle kamu kuruluşları arasındaki ticari işlemleri kapsayan bu bölüme kamu ihalelerinin internette yayınlanması ve firmaların elektronik ortamda teklif vermeleri ilk örnekleri oluşturmaktadır. E-Ticaretin yaygınlaş-masını desteklemek amacı ile kamunun vergi ödemeleri, gümrük işlemleri de sanal dünyaya taşınmaktadır.

  

         6.4 Bireyden Kamuya E-Ticaret

 

         Henüz yaygın örnekleri olmayan bu kategoride ehliyet, pasaport başvuruları, sosyal güvenlik primleri ve vergi ödemeleri, vb. uygulamalar ile “Elektronik Devlet”e geçişin sağlanması planlanmaktadır. İngiltere Hükümeti, 2005 yılında tüm kamu hizmetlerinin elektronik ortamda yapılabileceğini ve Elektronik Devlet’e geçişin tamamlanacağını duyurmuştur.  2002 yılına kadar ise tüm okul ve kütüphanelerin internet bağlantılarının sağlanması planlan-maktadır.

 

7. ELEKTRONİK TİCARETİN ETKİLERİ

E-Ticaret, özü itibariyle ekonomik bir olgu gibi algılansa da sosyal ve kültürel alanlarda da etkiler oluşturmaktadır. E-Ticaretin; birey, firmalar ve toplum üzerinde farklı etkiler oluşturduğu görülmektedir. Müşteri beklentilerinin pazarı yeniden tanımladığı veya yeni pazarlar oluşturduğu koşullara E-Ticareti benimseyen firmalar, daha hızlı uyum sağlamakta ve rekabet konusunda avantaj elde etmektedir. Bireylere ise alışveriş, bilgi ve hizmetlere erişim, kamu ile etkileşim konularında fiziki uzaklık ve zaman kısıtlarını ortadan kaldıran yeni yollar sunulmaktadır.

7.1. E-Ticaret İş Hayatında Hangi Faaliyetleri Etkilemektedir?

E-Ticaret İş hayatında şu faaliyetleri etkilemektedir.

 

E-Ticaretin iş hayatına etkilerinden örnekler;

7.2 E-Ticaretin Ekonomik ve Sosyal Yaşama Etkileri

OECD tarafından üye ülkelerde 1998 ortalarında yürütülen ve 1999’da yayınlanan araştırmaya göre E-Ticaret’in, ekonomik ve sosyal yaşamda oldukça kayda değer değişikliklere neden olduğu belirlenmiştir.

         Ekonomik yaşama ilişkin etkileri:

a.     İşletmeler arası rekabeti artırmakta,

b.     İşletmelerde genel maliyetleri düşürmekte,

c.     Maliyetler fiyatlara yansımakta,

d.     Tüketici açısından ürün seçenekleri artmakta,

e.     Yukarıdaki (c) ve (d) bendlerindeki faktörler ile pazar gücünün tüketiciye geçmesi sağlanmakta,

f.       “Aracısızlaşma” veya “yeni fonksiyonlar üstlenen aracılar” oluşmakta,

g.     Siber aracılar oluşmakta,

h.     Hayatı kolaylaştırmakta; 7 gün 24 saat (7x24) çalışma prensibi ile sürekli ticaret ve alışveriş imkanı sunmakta,

i.        7x24 prensibi ile açık olan mağazalar, aracıların da fonksiyon değiştirmesi ile ürün fiyatlarını 10’a 1 seviyesinde ucuzlatmakta,

 

j.       Halen firma-firma arası %90 firma-tüketici arası %10 civarında olan oranın, teknolojik altyapının gelişmesi ve tüketiciye daha kolay ulaşılması ile, firma-tüketici lehinde yükselmesi beklenmekte,

k.    Telekomünikasyon alt yapısındaki gelişmeler, ucuz PC’ler, kablo TV, telefon hatları, vb. altyapı gelişmeleri ile KOBİ’lerin doğrudan evdeki tüketiciye satış yapması ve pazarını genişletmesi tahmin edilmekte,

l.       E-Ticaretin yaygınlaşmasındaki teknik ve felsefi niteliğin “şeffaflık” ve “açıklık” olduğu belirtilmekte,

m.  “Açıklık” tüketicinin pazar gücünü artırmakta, fakat kişisel bilgilerin toplanmasıyla aleyhte kullanılabilecek bir veri tabanı yaratmakta,

n.     E-Ticaret ile zamanın göreli önemi değişmekte, pazara coğrafi olarak yakın olmanın önemi ortadan kalkmakta,

o.     Firma tedarik/zincir yönetiminde düzenli bir planlama ile maliyetler düşürülmekte (ABD’de bu konuda %15-20 tasarruf edilmiş durumdadır),

p.     Web tabanlı pazarlama ve siparişi on-line geçmek de işletme lehine verimliliği artırmakta,

q.     Sipariş alma, alındı makbuzu, fatura tutarlılığı vb. izlemede yapılan hatalar E-Ticaret ile düşmekte, böylece genel maliyetler azalmakta,

r.      Pazar yapısını değiştirmekte,

s.      Firmanın iş organizasyonu ve modelleri değişmekte,

şeklinde özetlenmektedir.

7.3. E-Ticaretin KOBİ’lere Etkileri

         Elektronik ticaret, işlem maliyetlerinin düşmesi, pazara giriş engellerinin az olması ve tüketici açısından bilgiye erişimin kolaylaşması açısından, ekonomik faaliyetleri tam rekabet ortamına yaklaştırmaktadır. Bu durum rekabetin artmasına neden olmakta ve ayrıca küçük işletmelerle büyük işlet-melerin piyasaya giriş koşulları açısından eşit şanslara sahip olmalarına yol açmaktadır. Bu nedenle, KOBİ’ler açısından elektronik ticaret önemi azımsanmayacak boyuttadır.

         Esnek yapılarından dolayı müşteri beklentilerine daha hızlı adapte olabilecek KOBİ’lerin, büyük firmalara oranla e-ticarette daha avantajlı bulundukları düşünülmektedir. Dinamik yapıları olan KOBİ’lerin büyük firmalar karşısındaki en büyük dezavantajı olan uzak coğrafyadaki pazar ve müşteriye erişememe sorunu da internet ile ortadan kalkmaktadır.

            7.4. E-Ticaretin Yönetime Etkileri

İnternet, firmaların iş yapma şeklini de değiştirmektedir;

7.5. E-Ticaretin Reklamcılığa ve Pazarlamaya Etkileri

İşletmeler açısından sanal pazarlamanın birkaç ayrı yönden avantajı bulunmaktadır:

Etkileşimli Elektronik Pazarlama: İşletmeler, etkileşimli olarak ses, görüntü unsurlarını da kullanarak hazırlayacakları sanal mağazalarda müşteri ile karşılıklı etkileşim içerisinde satışlarını yapabilmektedir.

Etkin ve Hızlı Müşteri Talepleri Yönetimi: Sanal ortamda yapılan alışveriş hangi müşterinin hangi mala talep duyduğu yönünde bir veri tabanı oluşturulmasına imkan sağlamaktadır. Bu kapsamda işletmeler müşteri taleplerini veya satış reyonlarını yönlendirme şansını elde edebilmektedir.

E-Ödeme İmkanı: Elektronik ortamda ücretin ödenmesi ve alışverişin elektronik ortamda tamamlanması, işletmeler açısından lojistik altyapıda tasarruf yapılması açısından avantaj olarak değerlendirilmektedir.

Etkileşimli Tedarik Zincir Yönetimi: İşletmelerin nereye, ne kadar, hangi tarihte ürün veya hizmet sağlamaları gerektiğinin kararı ve bunun yönetiminin elektronik ortamda alıcı ve satıcılar arasında etkileşimin sağlanması bir avantaj oluşturmaktadır.

Etkileşimli Stok Yönetimi: İşletmelerin tedarik yönetimlerinin bir başka yönü de stok yönetimidir. Dolayısıyla etkileşimli olarak hangi üründen ne kadar ve hangi süreyle stok bulunduracağının yönetimi de elektronik ortamda gerçekleştirilebilmektedir.

Bankacılık ve Sigortacılık Hizmetlerinde Etkinlik ve Hız: Bu tür hizmetlerde sonuca hızlı erişilmesi, alışverişin hızlı bir şekilde tamamlanması taraflara zamandan tasarruf sağladığı gibi hizmetin etkinliğini de artırmaktadır.

Sanal Anket ve Kamuoyu: Elektronik ortamda alışveriş yapan kesim ile hızlı ve etkin bir şekilde anket yapılıp hizmetin yönlendirilmesi ve istenilen kapsamda kamuoyu oluşturulması da mümkündür.

Birebir Pazarlama: Elektronik pazarlamada doğrudan tüketiciye hitap ederek birebir pazarlama yapma imkanı bulunmaktadır.

Ancak E-Ticaretin yaklaşık üç yıllık geçmişinde büyük bir gelişme ile yaygınlaştığı bilinmekle beraber, birtakım zorlukları içerdiği de gözlenmektedir.

Bunlar;

şeklinde özetlenebilir.

7.6. E-Ticaretin Tüketiciye ve Alışverişe Etkileri

Sanal dünyada alışveriş yapmak gerek birey gerekse firma olarak müşteriye önemli avantajlar sağlamaktadır:

Hesaplı: Sanal dünyadaki alışveriş, klasik mağazada yaptığınız alışverişten daha ucuzdur. Sanal iş dünyasındaki mağaza kirası, personel gideri, elektrik, vb. masrafların ihmal edilecek düzeyde olması satış fiyatlarına da yansımaktadır.

         Şehirlerarası veya ülkelerarası dolaşarak mağazalar arasındaki fiyat karşılaştırması, bire beş oranında şehir içi telefon ücreti ödeyerek yalnızca İnternet ile yapılabilmektedir.

Kolay ve Rahat: Sanal dünyadaki alışverişi ile evden çıkmadan, trafik ve park sorunu yaşamadan, zaman ve benzin harcamadan muazzam çeşitlilikteki ürün ve hizmetler incelenebilmektedir. Birçok sanal mağaza, ana caddelerdeki benzerlerine kıyasla daha fazla stok bulundurabilmektedir.

Ayrıca sanal dünyada yapılacak kısa bir gezinti ile, satın alınacak ürün/hizmet ile ilgili uzmanların raporlarına ulaşılabilmekte, diğer tüketicilerin fikirleri öğrenilebilmektedir.

Hızlı: Satın almak istenilen ürün seçildikten sonra yalnızca beklemek gerekmektedir. Birçok mağaza e-posta servisi ile siparişin hangi aşamada olduğu hakkında (ne zaman kargoya verildi, ne kadar sürede teslimat yapılacak, vb.) müşterisini de bilgilendirmektedir.

Güvenli: Birkaç basit önlemi aldığınızda, sanal dünyadaki alışverişte kredi kartı kullanmanın restoran veya dükkanda kullanmadan daha az riskli olduğu görülmektedir.Birçok on-line satış yapan sanal mağaza, müşterilerin ödeme bilgilerini güvenli olarak ulaştırabilmesi için çeşitli güvenlik önlemleri (SLL, SET) almaktadır. Bilgileri göndermeden söz konusu güvenlik önlemlerinin (alışveriş yapılan mağazanın gerçekten o mağaza olduğunun garanti edilmesi, satıcıya gönderilecek bilgilerin, özellikle kredi kartı, şifrelenerek ulaştırıldığı, vb.) alınıp alınmadığının kontrol edilmesi tüketicinin lehine olacaktır. Web tarayıcı programının altındaki durum çubuğundaki “Anahtar”ın kapalı olması, mağazanın güvenlik önlemi aldığını göstermektedir. Güvenlik önleminin türü ve derecesine anahtarın üzerine tıkayarak ve mağazanın web sitesinden öğrenilmesi gerekmektedir. Ayrıca son dönemde bankalar, İnternet üzerinde rahat ve güvenli kullanabilmesi için “Sanal Kart” uygulamasını başlatmıştır. Yalnızca İnternette kullanılabilen ve normal zamanda “sıfır TL/$” limiti olan “Sanal Kart”ın limitini, alışveriş sırasında kart sahibi artırmakta/belirlemekte ve alışverişin sonunda ise kalan miktar olması durumunda tekrar “sıfır”layabilmektedir.

Eğlenceli: Web dünyasındaki en keyifli alışverişlerden birisi de on-line müzayedelerdir. Dünyanın herhangi bir yerinden insanlar herhangi bir şeyi on-line müzayedeye katılarak satın alabilmektedir.

Küresel: Sanal dünyada müşteriler, en geniş çeşitlilikte mağaza bulma imkanına sahiptir. Bu mağazaların bir kısmı büyük şehirlerde bulunabilecek olmasına karşın bir kısmına ise yalnızca İnternet dünyasında erişilebilmektedir.