18001

İş Sağlığı ve Güvenliği:

Bir kuruluşun gerçekleştirdiği faaliyetlerden etkilenen tüm insanların (çalışanların, geçici işçilerin, alt yüklenici çalışanlarının, ziyaretçilerin, müşterilerin ve işyerindeki herhangi bir kişinin) sağlığına ve güvenliğine etki eden faktörler ve koşulların bütünüdür.

18001:

Bu standart ve eşlik eden OHSAS 18002 “OHSAS 18001’in uygulanması için öneriler”, müşterilerin yönetim sistemlerinin tanımlanabilir iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi standardı ile tetkik edilebilmesine ve belgelendirilmesine olan müşteri ihtiyaçlarının karşılanması için geliştirilmiştir.

            Bu standart, kuruluşun iş sağlığı ve güvenliği (İSG) risklerini kontrol etmesi ve performansını geliştirmesini sağlamak için İSG yönetim sistemi şartlarını kapsar.

            Bu standart aşağıdakileri yapmak arzusunda olan her kuruluşa uygulanabilir;

a)      Kuruluşun faaliyetleri ile birleştirilen, İSG risklerine maruz kalabilecek çalışanlar ve ilgili diğer taraflar için riskleri yok etmek veya en aza indirmek için bir İSG yönetim sistemi oluşturmak,

b)      Bir İSG yönetim sistemini kurmak, uygulamak ve sürekli iyileştirmek,

c)      Kuruluşun beyan edilen İSG politikasına kendi kendine uymayı sağlamak,

d)       Bu gibi uygunlukları diğerlerine göstermek,

e)      Kuruluşun İSG yönetim sisteminin bir dış kuruluş tarafından belgelendirilmesine istekli olmak,

f)        Bu standardın şartları ile uygunluğunu kendi kendine tayinini ve deklarasyonunu yapmak

Şartları:

1.      Kapsam

2.      Atıf Yapılan Standartlar ve/veya Dökümanlar

3.      Terimler ve Tarifler.

4.       İSG Yönetim sistemi elemanları.

4.1.Genel şartlar.

4.2.İSG Politikası.

4.3.Planlama.

4.4.Uygulama ve İşletme

4.5.Kontrol ve Düzeltici Faaliyet

4.6.Yönetim Gözden Geçirme

4.1 Genel Şart

• Madde 4 kapsamında tanımlanan gereksinimleri göz önüne alarak İSG yönetim sistemi kuracak ve sürekliliğini sağlayacaktır.

4.2 İSG Politikası

• Tüm sağlık ve güvenlik hedeflerini, sağlık ve güvenlik performansını geliştirme taahhüdünü içermeli

• Kuruluşun İSG risklerinin büyüklüğüne ve yapısına uygun olmalı

• Yasal yükümlülüklere uyum taahhüdü içermeli

• Dokümante edilmeli, çalışanlarca bilinmeli ve uygulanmalı

•  İlgili taraflara açık olmalı

• Periyodik olarak gözden geçirilmelidir

4.3 Planlama

4.3.1 Tehlike Tanımlaması, Risk Değerlendirmesi ve Kontrolü için Planlama

• Tehlike tanımlanması ve risk değerlendirmesi faaliyetlerine ilişkin prosedür(ler) oluşturulacak ve sürekliliği sağlanacak,

•  Prosedürler şunları içerecek:

- Rutin ve rutin olmayan faaliyetler,

- İşyerinde bulunan tüm insanlar ile ilgili faaliyetler,

- Çalışma ortamı ve şartları.

Hedeflerin oluşturulmasında göz önünde

Bulundurulacak

4.3.2 Yasal ve Diğer Gereksinimler

• Gereksinimlerin belirlenmesi, temin edilmesi ve incelenmesi için yöntemler, uygulamalar tanımlanmalı ve sürekliliği sağlanmalı,

• Yasal ve diğer gereksinimler ile ilgili bilgileri güncel tutmalı ve ilgili taraflara bildirmeli

4.3.3 Amaçlar ve Hedefler

§         İSG hedefleri şirketin tüm ilgili birimleri için tanımlanmalı

Hedef: Bir önceki yıla göre iş kazalarının % 10 azaltılması

§         İSG politikası ile uyumlu olmalı

Hedeflerin belirlenmesinde tehlike ve risklerin büyüklüğü, teknolojik alternatifler, finansman,

operasyon yönü ve kanuni yaptırım yönler göz önünde bulundurulmalı

Amaçlar ve Hedefler

Örnekler:

Hedef 1 : İş kazalarını 2005 yılında 0 olması

Hedef 2 : 2005 sonuna kadar tüm yasal yaptırımlar yerine getirilecektir.

Hedef 3 : Yürütülen tüm projelerde kişisel koruyucu ekipmanlar tüm çalışanlar tarafından her zaman kullanılması sağlanacak.

Hedef 4 : 2003 sonuna kadar işyerlerinde İSG eğitimi almamış personel çalıştırılmayacak.

4.3.4 İSG Yönetim Programı

§         İSG hedeflerine ulaşılabilmesi için programı oluşturulmalı ve uygulanmalıdır

§         Programda ilgili sorumlular tarif edilmeli

§         Gerekli araçlar ve zaman tespiti yapılmalı

§         Gerekli revizyonlar yapılmalı

4.4 Uygulama ve Çalıştırma

4.4.1 Yapı ve Sorumluluk

• Etkin bir İSG yönetimine yönelik görev,sorumluluk ve yetkiler tanımlanmalı, dokümante edilmeli ve duyurulmalı

• Yönetim gerekli kaynakları tespit ve temin etmeli

• Yönetimin Temsilcisi belirlenmeli

• İSG gereksinimlerini tespit etmeli,uygulamalı ve sürekliliğini sağlamalı

• Yönetime dönemsel raporlama yapmalı

4.4.2 Eğitim, Bilinç ve Yeterlilik

Tüm kademe çalışanlara:

• İSG yönetim sistemine uymanın önemi

• İSG’nin faydaları

• Acil durumlar

• Normal çalışma şartlarının dışına çıkılmasında yapılacaklar

• Görev ve sorumluluklar hakkında eğitim verilmeli

• İSG risklerinin yüksek olabilecek işlerde çalışanların eğitimi, tecrübesi ve okuryazarlığı dikkate alınmalı.

4.4.3 İştişare (Danışma) ve İletişim

• İSG Tehlike, riskleri ve yönetim programının iletişimi ile ilgili olarak prosedürler oluşturulmalı ve sürekliliği sağlanmalı,

• Çalışanlar İSG’nin geliştirilmesine katılmalı;

-Politika ve prosedürlerin gözdengeçirmesi,

-İSG ile ilgili konularda değişikliklerin yapılması,

-İSG konusunda temsilcileri olması,

-İSG konusunda yönetimin temsilcisinin bildirilmesi,

İletişim

• Şirket profili

• İSG politikası (ve hedefler)

• İSG yönetim programı

• İSG performans değerlendirmesi

• Yatırım imkanları

İstişare

• Haberleşmenin çift yönlü olması

• Bilgilerin anlaşılabilir olması

• Bilgilerin doğrulanabilir olması

• Çalışanların katılımının sağlanması

4.4.4 Dokümantasyon

• İSG Yönetim Sistem yapısı ve ilişkileri belirlenmeli

• İlgili referans ve bağlantılar tanımlanmalı

4.4.5 Doküman ve Veri Kontrolü

• İSG Yönetim Sistemi kapsamındaki dokümanların kontrolü ve aşağıda verilen konularda güvence sağlayabilmek için kuralların tanımlandığı prosedürler oluşturulmalı ve sürekliliği sağlanmalıdır.

• İSGYS kapsamındaki dokümanların yerlerinin bilinmesi

• Yetkili personelce periyodik gözden geçirme

• Güncel nüshaların kullanılması

• Geçerliliğini yitirmiş dokümanların kullanılmamasının sağlanması

• Saklanması gereken geçersiz nüshaların uygun yöntemlerle saklanması

Dokümanlar revizyon tarihini içermeli, okunaklı ve tanımlı olmalı.

4.4.6 Çalıştırma Kontrolü

• Organizasyon önemli tehlike ve riskler ile ilgili operasyonlar, politika, amaç ve hedefleri doğrultusunda tespit etmeli ve tanımlamalıdır,

• Dikkat edilmesi gereken durumlar:

 • Eksikliği durumunda politika, amaç ve hedeflerinden sapma olabilecek olanlar için prosedür oluşturulması

• Operasyonel kriterlerin tanımlanması
 

İşletme tarafından kullanılan mal/hizmetlerin İSG tehlikelerinin ve risklerin tanımlanması ve taşeronlara bildirilmesi

4.4.7 Acil Durum Hazırlığı

• Potansiyel durumların tespit, kazalara acil durumlara karşı yapılacaklara ve olası riskleri azaltmaya yönelik prosedürler oluşturulmalı, uygulamaya alınmalı ve sürekliliği sağlanmalıdır.

• Acil durum organizasyonu sorumluları

• Kilit personel listesi

• Acil servis bilgileri

• İç-Dış haberleşme

• Değişik durumlarda alınan acil faaliyetler

• Tatbikatlar yapılmalı

4.5 Kontrol ve Düzeltici Faaliyetler

4.5.1 İzleme ve Ölçüm

Aşağıda verilen konuları kapsayan dokümante edilmiş prosedürler oluşturulmalı

• Önemli karakteristiklerin tespiti, takibi ve ölçümü,

• Bilgilerin kaydı, operasyonel kontrol sonuçları

• Amaç ve hedeflere uygunluğun değerlendirilmesi

• Kalibrasyon

• İSG mevzuatına uygunluğun periyodik olarak gözden geçirilmesi

4.5.2 Uygunsuzluk, Düzeltici ve Önleyici Faaliyetler

• Olumsuz etkilerin hafifletilmesi veya ortadan kaldırılması için, düzeltici ve önleyici faaliyetler ile ilgili dokümante prosedürler oluşturulmalı

Prosedürler;

-Mevcut veya potansiyel uygunsuzluklar için yapılan faaliyetler problemin büyüklüğüne ve

çevre etkisi ile uyumlu olmalı

-Düzeltici ve önleyici faaliyetler neticesinde uygulama ve kayıtlardaki değişiklikler dokümantasyona aktarılmalı

4.5.3 Kayıtlar

• İSG ile ilgili kayıtların tanımlanması, muhafaza edilmesi ve imhasına ilişkin faaliyetlerin tanımlandığı prosedürler oluşturulmalı ve muhafaza edilmelidir

(Muhafaza, elden çıkarma, saklama süresi, yasal zorunluluklar, v.b. tarif edilmesi)

• Standarda uygunluğun gösterilebilmesi için kayıtlar tutulmalı ve muhafaza edilmelidir.

(eğitim, denetim - gözden geçirme sonuçları)

• Kayıtlar izlenebilir olmalı, uygun ortamlarda muhafaza edilmelidir.

4.5.4 Tetkik

• Periyodik İSG denetimlerinin gerçekleştirilmesi için prosedürler oluşturulmalı ve sürekliliği sağlanmalıdır.

• Denetimler;

• Standardın şartlarının ve kurulan sistemin kapsandığından

• Uygulamanın içeriğinden emin olmak için yapılmalıdır.

• Etkinlik sağlayabilmek için Denetim prosedürü

• Denetim kapsamı, sıklığı,

• Faaliyetin İSG yönünden önemi ve önceki denetim sonuçlarının incelenmesini

• Metodolojiyi, Sorumluları,

• Raporlama faaliyetlerini

• Sonuçlar hakkında yönetimin bilgilendirilmesi faaliyetlerini içermelidir.

4.6 Yönetimin Gözden Geçirmesi

• İSG Yönetim Sistemi, Üst Yönetim tarafından periyodik olarak gözden geçirilmeli

Gözden geçirme faaliyetlerinde

-Gerekli ön bilgilerin önceden toplanmış olmalı

-Sürekli iyileşmenin göz önünde bulundurulmalı

-İlgili kayıtlar tutulmalı