-A-

Accept: Bir ürün veya hizmetin kalitesinin kabul edilebilir olmasıdır.
Acceptable Quality Level (AQL): Kabul edilebilir kalite seviyesi müşteri tarafından kabul edilebilecek durumdaki ürünlerin yüzdesidir.
Acceptance Number: Bir partideki ürünlerin kabul edilen maksimum hatalı ürün sayısı.
Acceptance Sampling: Ürünlerin yığın veya partisinin kabul etmek veya red etmek için muayene örneklemesinin prosedürü.
Accuracy: Doğruluk, tamlık (boyutsal, ölçüsel)
American National Standards Institute ( ANSI ): Amerikan Standrtları Enstitüsü
American Society for Quality Control ( ASQC ): Amerikan Kalite Kontrol Derneği
Annuity: Yıllık taksit, yıllık ödenti, yıllık ödenek, yıllık gelir.
Appraisal Cost: Mevcut olan kalite durumunu tayin etmek ve ölçmek için tahmin edilen masraflardır.
Array: Dizi, düzen ( yeni verilerin alçalan veya yüğkselen biçimde düzenlenmesi)
Assignable Cause: Rastgele olmayan, kolayca tanımlanabilen ve ortadan kaldırılabilen nedenlerdir.
Attribute Data: Sayılabilir, hesaplanabilir kalite verisidir. Genellikle iyi/kötü, geçer/geçmez şeklinde sınıflandırılır.
Attribute Chart: Bir önceki niteliklerin veya karakteristiklerin varlığını yani kaliteyi ölçen grafik.
Audit: Teftiş, denetim
Auditee: Teftiş edilen kuruluş
Auditor: Teftiş eden, denetçi
Availability: Bir ekipman için çalışabilir süre ile çalışılmayan sürenin toplamının çalışabilir süreye oranıdır.
Average: Ortalama. Elde edilen değerlerin toplamının değer sayısına bölümüdür.

-B-

Bar charts: Farklı kategoriler için veri büyüklüğünü sunan çubuk grafiklerdir.
Bell-shaped Distribution: Çan şekilli dağılım, normal dağılımın benzeridir.
Bimodal Distribution: İki modlu (biçimli) dağılım
Binomial Distribution: Olasılık dağılımı, yanlızca iki olay meydana gelebildiğinde olası sonuçları açıklamaktadır.

-C-

Capability: Bir prosesin veya makinanın yeterliliğidir.
Capability Index: Bir prosesin veya makinanın yeterliliğinin ölçümü.
Catastrophic Failure: Ani ve tam hata.
Cash-flow Diagram: İçeriye ve dışarıya doğru olan para akışını gösteren diyagram.
Cause-effect (C-E) Diagram: ( Fishbone Diagram / Ishikawa Diagram ) Bir kalite problemindeki olası sebepleri ve etkilerini gösteren diyagramdır. 5 ana gruba ayrılmıştır; malzeme, operatör, makina, metod ve çevre.
C chart: Bir örnekteki hatalı ürünlerin sayısını gösteren kontrol çizelgesidir.
Cell: Sınıf, hücre
Center Line: Bir ölçümün uzun süreli ortalama değerini simgeleyen hat, çizgi.
Central Limit Theorem: Merkez limit teoremi. Bu teorem herbir değerin dağılımının şekline bakmadan bu dağılımdan seçilen bir örnek benzer merkezi eğilime sahiptir ve bir çan şeklinde dağılım gösterir.
Central Tendency: Dağılım grafiğindeki mevkiyi (yerini tayin etme) ölçme.
Characteristic: Bir ürünün kaliteyle ilgili niteliği.
Chance Cause: Keşfedilemez veya teşhis edilemez rastgele faktör.
Class: Dağılım frekansındaki değer sırası.
Classical Probability: Deney sonuçlarının muhtemelen aynı derecede olduğunu farzeden bir olasılık yaklaşımıdır.
Code of Ethics: Bir organizasyonun standardı veya kendi üyelerinin profesyonel davranışlarını yürüten profesyonel grup.
Combination: Düzensiz nesne, yazı, ürün grupları.
Common-cause System: Değişimlerin rastgele, şans eseri meydana geldiği ve zaman süresince sabit kaldığı prosestir.
Company Wide Quality Management (CWQM): Kuruluş için yaygın kalite kontrol.
Ürün veya hizmet kalitesini girişten çıkışa temin eden (sağlayan) program, davranış ve kültür.
Competence: Profesyonel standartlara göre bir teftişi idare etmek ve tamamlamak yeteneğidir.
Compound Interest: Zamana bağlı faiz ve birbirini takip eden zaman periyodu süresindeki kesin miktar.
Conformance Costs: Ürün spesifikasyonlarına veya hizmet gereksinimlerini tatbik etmek için yapılan teşebbüs sonucu maruz kalan masraf (fiyat)lar.
Constant-cause System: Değişimlerin rastgele, şanseseri meydana geldiği ve daima sabit olduğu prosestir.
ConsumerÕs Risk (Beta risk) : Reddedilmesinden daha fazla kabul edilme olasılığı.
Control chart: Bir prosesin istatiksel yönden kontrol içinde olup olmadığını tesbite yarayan grafiktir.
Control Limits: Altgrup örnek ortalamasının ? 3?Õyı simgeleyen, kontrol çizelgesi üzerindeki çigilerdir.
Corrective Action: Kaliteyle ilgili problemlerin belirti ve ana (temel) sebeplerin yokedilmesi faaliyeti.
Critical Defect: Bütün ürünün otomatik olarak reddine sebep olan hata.
Cycles: X ve/veya R grafiklerinde, periyodik bir biçimde alçaklık ve yükseklik olarak görülen, arada sırada oluşan rasgele olmayan yapı.

-D-

Defect: Bazı ürünlerin kalite karakteristiklerinin spesifikasyonundan sapma.
Defective: Bir üründe uygunsuzluk durumu.
Degradation Failure: Yavaş ve kısmi (umumi olmayan) hata.
Descriptive Statistics: Organize etme, özetleme, sunma ve sayısal evreleri gösterme metodu.
Dispersion: Verinin yayılımı veya dağılımı.
Double Sampling: İkiden daha fazla örnek seçip birinci örneğin sonuçlarına dayanarak kabul veya reddetmektir. Eğer birinci örneğin sonuçları ikna edici ise daha sonra ikinci örnekte bütün takım kabul veya reddedilir.

-E-

Engineering Control Board (ECB): Yeni tasarımların veya modifiye edilmiş tasarımların gözden geçirilmesi ve spesifikasyonları onaylayan, bölüm yönetecileri veya vekillerinden oluşan grup.
Ergonomics: İnsanın işine uymasını, amaca göre çalışmasını düzenleyen inceleme ve araştırmaların tümü, işbilim.
Event: Şüpheli (belli olmayan) hadise.
Experiment: Gözlemleme veya ölçüm vasıtasıyla prosesin yürürlükte olması (varolması).
External Failure Costs: Garanti hizmeti, yetersiz malzeme desteği veya ürün taahhütü (sorumluluğu) sonucu olarak maruz kalan masraflar.

-F-

Factorial: Faktöriyel, (!). Azalan rakam dizisinin çarpımı. 4!=4x3x2x1=24
Failure Rate: Verilmiş bir zaman arasındaki hata sayısı, ortalama (değer).
Final Inspection: Son ürüne yapılan muayene, genellikle son ürün veya montajda gereken performans testi.
Fraction Defective: Bir muayene veya birbirini takip eden muayenelerdeki hatalı ürünlerin toplam ürün sayısına bölünmesiyle elde edilen oran.
Frequency Distribution: Bir histogramdaki verilerin dağılım sıklığını gösteren bir grafiktir.
Future Value: Paranın gelecekteki değeri.
Future Value Factor: Gelecekteki anapara ve faizin yıllık bileşimini hesaplamak için olan faktör.

-G-H-I-J-

Gaussian Distribution: Normal dağılımın benzeri.
Gradual Failure: Her an oluşabilir hata, evvelki zaman içinde önlenmiş olabilir.
Histogram: Veri takımındaki değişikliklerin sınıflandırılması ve bunların dağılımının çubuklar ile gösterimidir. Kalite araçlarından biri olan histogramlar gruplaşmaların iyi anlaşılmasına olanak sağlar.
Hypergeometric Distribution: Kalite analistçisinin yerine koymadan (değiştirmeden) alınan örneklerdeki ürünlerin kabul edilme olasılıklarını bulmaya izin veren olasılık dağılımı.
Incidental Sampling: Olasılık dışı (nonprobability), örnekleme gibi.
Incoming Material Inspection: Gelen hammaddenin (ürünün) muayenesi; bu ürünler kısmen bitmiş mallar, bileşikler veya ana teçhizatlar olabilir.
Individual Measurement Chart: Hususi (tek) ölçümlerin temeline dayanan değişken (grafik) şema.
Infant Mortality: Bathtub eğrisinin ilk bölümü hata oranı yüksektir ama yavaş azalır."Burn-in, break-in veya debugging phase" de denir.
In-process Inspection: Hammaddeden sonra ara kademelerde yapılan muayenedir.
Inspection: Ürünlerin ölçüm, dış görünüş veya fiziksel testini içeren muayenedir.
Inspection Level: Verilen bir ürün miktarı için karşılaştırmalı örnek boyutunun bir göstergesidir.
Inspection Planning: Muayene gereksinimlerinin tesbiti için bir dizi adımların takibi.
Intended Function: Bir ürünün bir vazifeyi veya operasyonu emir üzerinde (doğrultusunda) yerine getirme kabiliyeti (yeterlilik).
Interest: Faiz.
Internal Failure Costs: Yeniden çalışma, hurda veya ürün testi nedeniyle oluşan maliyetler.
Joint Probability: Birbirlerinden bağımsız, ardarda oluşan olayların olasılığı; her birinin olasılığının çarpılmasıyla hesaplanır.

-K-L-M-

Kuntosis: Bir dağılım içindeki pik seviyesi.
Leptokurtic: Yüksek piklenmiş (pikli) dağılım.
Load Auditor: Teftiş takımının lideri; teftişi yönetir ve sonuçlarını müşteriye rapor eder.
Lot Size: Takım, yığın veya yükteki ürün sayısı.
Lower Control Limit: Eğrinin merkez çizgisinin altındaki noktalar için kontrol limiti.
Major Defect: Ürün fonksiyonunu veya performansını etkileyen hata.
Material Review Board (MRB): Malzemenin kabul, kullanım ve istek kararını veren bölüm yöneticileri veya temsilcilerinden oluşmuş grup.
Mean: Ortalama eğilimin ölçüsü; bir setteki bütün değerlerin toplanıp sayılarına bölünmesiyle hesaplanır. Aynı zamanda "ortalama" da denir.
Maintabilitiy: Bir ürünün hizmetinin veya bakımının kolaylığı.
Meantime Between Failures (MTBF): Tamir edilebilir ve bakımı yapılabilir ürünlerin hataları arasındaki ortalama zaman.
Meantime to Failure: Tamiri veya bakımı yapılamayan ürünlerin hata zamanlarının ortalaması.
Meausure of Central Tendency: Ölçülmüş veya gözlemlenmiş verilerin bir merkezi, değer etrafında biraraya toplanması eğilimi.
Median: Medyan; merkezi eğilimin ölçülmesi, değerlerin bir dizi (düzen)de düzenlendiklerinde ortada bulunan değer.
Mesokurtic: Orta piklenmiş (pikli) dağılım.
Minor Defect: Performansı etkilemeyen, görünümsel hata.
Mode: Merkezi eğilimin ölçümü; bir veri setinde en çok tekrarlanan değer.
Multiple Sampling: Bütün popülasyon için kabul veya red kararı alınana kadar populasyondan örnek alma.
Multiple Population: X ve/veya R şema (grafik) larında görülen evrenin iki veya daha fazla populasyonu.
Mutually Exclusive: Aynı zamanda yanlızca tek bir olayın meydana gelebilmesi.

-N-O-

Net Present Value (NPV): Eşitlik (karşılama) ölçümü, para akışının günümüze getirmiş olduğu değer.
Nonconformance Costs: Ürün spesifikasyonlarını veya hizmet gereksinimlerini tatbik edilmemesine maruz kalan (olan) maliyetler (fiyatlar).
Nonprobability Sample: Muayenecinin subjektif adaletine güvenilerek bir örnekten seçilen ürünler; örnek istatistiki değildir.
Normal Distribution: İş, kalite ve çevreden gözlemlenen çok büyük sayıdaki verilerin çan şeklinde dağılması eğilimi.
Np chart: Bir örnek (numune)teki toplam hatalı kısım (bölüm)ların sayısını ifade eden bir prosesi değerlendimek için net şema (grafik).
Operating Characteristic (OC) Curve: Bir takımın farklı %Õdeki hataları için kabul edilme olasılığını gösteren grafik.
Out of Control: Teşhis edilebilir faktörlerin bir grafikte (şema) sebep oldukları saptırma durumu.

-P-

Parameters: Bir populasyonun karakteristiğini tarif eden ölçümler.
Parallel Components: Yanyana yerleşmiş bileşenler.
Partial Failure: Çok yönlü ancak tam bir hataya sebep olmayan hata (kusur).
Pareto Diagram: Çizgi ve çubuk grafiklerinin birleşimi.
Payback: Karşılamanın ölçümü; yıllık ortalama parça akışı vasıtasıyla toplam faize yatırılmış parçanın bölünmesi.
People Audit: Bir operasyonu yerine getiren (icra eden) kişinin etkisinin değerlendirilmesi.
Percent Defective: Bir takım veya yığındaki hatalı ürünlerin yüzdesi.
Pc chart: Bir grup içindeki hataların toplam sayısının oranını değerlendiren bir prosesin net şeması (grafiği).
Platy kurtic: Düz piklenmiş dağılım.
Precision: Farklı ölçümlerden hep aynı değeri elde etme yeteneği.
Present Value: Paranın şu anki değeri.
Present Value Factor: Ana ve faizi birleştirilirse gelecekten günümüzdeki değere getiren faktör.
Prevention: Muayenenin(denetleme) zıttı; hataların, kusurların veya uyumsuzlukların önlenmesi.
Prevention Costs: Oluşan hataları, kusurları veya uygunsuzluğu önlemek için yapılan masraf.
Preventive Maintenance: Makina veya ürünün bakımı yapılarak hatanın olgunlaşmadan engellenmesi (önlenmesi).
Probability: Kalite analistçisinin bir populasyondan bir örnek seçmesi ve örnek (numune) hakkında sonuçlara varması, populasyonun karakteristiğini bilmeye yarayan istatistik alanıdır.
Probability Distribution: Olayların belirli şartlar altında nasıl değişeceğinin beklentisinin ve bu şartlara bağlı sonuçların çıkarılmasını gösteren teorik dağılım.
Probability Sample: Bir populasyondaki bütün ürünleri temsil eden örnek (numune).
Probability Tree: Birbirini takip eden bağımsız olayların olasılığını canlandıran diyagram.
Process: Müşteri için katma değer oluşturacak etkinlikler dizisidir.
Process Audit: Pazarlama, satınalma veya hesaplama (muhasebe) gibi organizasyonun fonksiyonel alanının değerlendirilmesi.
Process Capability: Prosesin uygun biçimde spesifikasyonlara uyup uymadığının tesbit çalışması.
Product Audit: Somut bir ürün veya soyut hizmetin değerlendirilmesi.
Product Brief: Müşteri gereksinimlerini organizasyona ilişkilendiren, performans karakteristikleri, estetikleri, hizmet edilebilirliği, paketlenmesi, fiyat ve gereksinimlerin düzenini içeren döküman.
Product Life Cycle: Bir ürünün satış yapısı (paterni); giriş, gelişme, olgunlaşma ve gerileme diye adlandırılan dört kısımdan oluşmaktadır.
ProducerÕs Risk ? Alpha Risk: Kabul edilebilir bir takımın reddedilme olasılığı.
Program Audit: Şirket boyutunda kalite yönetimi programının değerlendirilmesi.
Prime Interest: Hükümetin bankalara ödünç vermiş olduğu paranın faiz oranı.

-Q-

Quality: Spesifikasyonlara uyma, kullanım için uygunluk veya müşteri istek, ihtiyaç ve beklentilerinin rekabet edebilir bir fiyatla yerine getirilmesi.
Quality Assurance (QA): Kalitenin organizasyon içinde yürütülmesini temin eden proses.
Quality Control (QC): Müşteri gereksinimlerine uyumu belirtmek (göstermek) yerine kalite netliğinin, test, doğrulama ve kontrolü doğrultusunda kalitenin kontrolü.
Quality Cost: Uygunluk ve uygunsuzluk maliyetlerinden oluşmuş maliyet sistemi.
Quality Loop: Bir ürün veya hizmetin kalitesinin etkileyen gereksinimlerin belirlenmesi ve bunların yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesine kadar olan aşamaların tümüdür.
Quality Planning: İstatiksel proses kontrolün yerine getirilmesindeki sıralı adımlar.

-R-

Random Sampling: Örnek ürünlerin seçilme prosesi yani her ürünün bir örnek numuneden eşit şansta seçilebilmesi.
Range: Dağılımın ölçümü; bir veri setinde en yüksekle en düşük değer arasındaki fark.
R chart: Bir alt grup örneğindeki değişim veya dağılım için kontrol garfiği (şeması).
Reduced Inspection: Normal muayenede kullanılmasında ziyade daha küçük örnek kayıtlarında izin veren örnekleme planının elemanı.
Relative Frequency: Gelecekteki bir olayın olasılığının geçmişte kaç kere oluştuğunun sayısının toplam gözlem sayısına bölünmesiyle oluşan olasılık durumuna yaklaşımdır.
Relative Frequency Distribution: Gözlemlerin sayısının yerine her sınıf kategorisinin relatif frekansını gösteren dağılım.
Reliability: Uzun süreli kalite; uzunca bir süre bir ürünün arzu edilen operasyon şartlarında hatasız bir şekilde belirtilen fonksiyonu gerçekleştirebilme olasılığıdır.
Repairability: Kolayca tamir edilebilir bir ürün.
Repeatibility: Tekrarlanan testlerden sonra hep aynı değeri gözlemleyebilme kabiliyeti.
Resolution: Bir ölçüm aletinin hassasiyeti.
Reworked: Kaynağa (evvelki kademelere) ve tamire geri dönen uygunsuz ürünler.
Root Cause: Yok edilebilecek bir problemin başlıca sebebi.
Run: X ve/veya R şema (grafik)larındaki kontrol limitlerinin içinde veya dışında oluşan yapı veya eğilim.

-S-

Safety Margin: Ürüne spesifiye edilmiş llimitlerin ötesinde veya arzu edilmemiş şartların altında çalışıldığı takdirde güvenlik ölçümü.
Sample: Örnekleme amacıyla bir yığından çekilen bir veya daha fazla birimdir.
Sample Space: Bir deneyin bütün sonuçlarının takımı (seti).
Sample Size: Bir örnekteki kısımların sayısı.
Sampling: Bir populasyondan ürün seçme için istatistiksel metod.
Sampling Plan: Muayene için bir yükten alınan ürünlerin sayısının, verilen takım genişliğinin, kabul edilebilir riskin ve muayene seviyesinin tesbiti.
Senior Auditor: Teftiş bilgisinin toplanması, muayenesi ve takdir edilmesini organize etmek için teftişinin sorumluluğu.
Series Components: Ardarda yerleşen bileşenler.
Sigma: ( ) verinin dağılımının ölçülen kısmı.
Simple Interest: Anaparanın ödünç alındığı zamanla ilgili faiz.
Simple Return on Investment (ROI): Eşitliğin ölçümü; yıllık para akışının (ciro) toplam yatırılmış paraya bölümüdür.
Single Sampling: Bir tek örneğin muayenesine dayanan bir kabul/red kararının alınması.
Skewness: Simetrik dağılım eğiliminden bozulma miktarının ölçümü.
Specification: Malzeme, ürün, sistem veya hizmet tarafından bir takım gereksinimlerin tamamen yerine getirilmesi durumunu belirten standart tipi.
Spesification Limits: Tolerans limitlerinin benzeri.
Standart : Profesyonel organizasyon, endüstriyel ticaret cemiyeti, bürokrasi veya düzenleyici otorite tarafından onaylanan bir spesifikasyon, test metodu, tanımlama veya denetlemedir.
Statistic: Veriyi derleme, analiz etme, sunma ve yorumlama tekniğidir.
Statistical Inference: Kalite analizcisinin bir populasyondan bir örnek seçmesi ve örneğin karakteristiklerini bilerek sonuçlara varan bir istatistik alanı.
Statistical Process Control: Proses değişiminin görüntülendiği ve eğer mümkünse düzeltilerek önlendiği istatistiksel metottur.
Statistical Sampling: Bir yük, yığın veya takımdan seçilen bir küçük temsilcinin örneklenmesi.
Statistically Independent: Gelecek olaylardan bağımsız olay.
Stratified Sampling: Bir takım veya yükü kat veya tabakalara bölmek örnekleme tekniği.
Subgroup Sample: Bir makina veya prosesi analiz etmek için bir veya daha fazla ölçüm kullanılması.
Subjective Probability: Analizcinin perspektifine güvenen olasılık yaklaşımı; olasılık.
Sudden Change: X ve/veya R şemalarında gösterilmiş olan seviyedeki zıplamadır.
Symptom: Bazı hata veya kusurların etkisi.
Symmetrical Distribution: Çan eğrisi örneği.
Systematic Sampling: Bir populasyondan mantıklı bir metoda dayanarak ürünlerin alınması (seçilmesi).
Systems Approach: Kalite problemlerini çözmek için sistematik prosedür.
Survey: Bir teftişten daha küçük kapsamlı bir şekilde problemin araştırılması.

-T-

Taguchi, Dr.Genichi: Kalite yönetimi konusunda Japon otoritesi; şirketin kaybına neden olan kalite kötüleşmesini tanımlar.
Test: Malzemelerin, ürünlerin, sistemlerin veya hizmetlerin performanslarını, kompozisyonlarını, özelliklerini tesbit eden muayene.
Tightened Inspection: Normal muayenenin kullanımından daha geniş örnek boyutu için müsade eden örnekleme planının elemanı.
Tolerance Limits: Bir tek ürün için kabul edilebilir boyutsal sınırlar; tolerans limitlerinin içindeki boyutlar kabul edilebilir; spesifikasyon limitleri.
Trend chart: Bir sürecin durumunu ve altgrup ortalamalarının eğilimden sapmasını gösteren kontrol çizelgeleridir.
Trial Control Limits: Teşhis edilebilir herhangi bir değişimi tesbit etmek için hesaplanan kontrol limitleri.

-U-

U chart: Bir örnekteki ürün başına düşen hata sayısını gösteren net grafik (şema).
Unconditional Probability: Bir olayın oluşumunun basit olasılığı; gözlemlerin sayısının test (numune) sayısına bölünmesiyle hesaplanır.
Upper Control Limit: Eğrinin merkez çizgisinin üstündeki noktalar için kontrol limiti.
Useful Life: Bathtub eğrisinin orta kısmı; bir düz, sabit hata oranı tarafından karakterize edilir.
 

-V-

Variable Control Chart: X ve RÕden oluşmuş merkezi eğilimi ve bir prosesteki verilerin dağılımını ölçen iki grafiktir.
Variable Data: Artarak değişebilen veri.
Variation: Dağılım veya yayılım.
Variance: Ortalama değer ve populasyon içindeki her değer arasındaki mesafenin ortalama karesidir.
Venn Diagram: Basit olasılık kavramlarını canlandırmak için kullanılan, ayıran veya birbirine bağlayan daireler (halkalar).

-W-X-Y-Z-

Wearout: Bathtub eğrisinin son kısmı; yaşlarından dolayı hatalı olan (bozulan) ürünlerin hata oranı.
Weighted Mean: Önemleri doğrultusundaki gerçek değerlerin ölçümünün matematiksel hesaplaması.
X Chart: Bir prosesten alınan örneklerin ortalamalrı arasındaki farkı değerlendiren kontrol grafiği; ortalama grafik.
Z Values: Çan eğrisinin altındaki alanı tahmin etmek için kullanılan değerler.