TEDARİKÇİ SEÇİM KRİTERLERİ

Büyüklüğü ne olursa olsun bütün işletmeler satın almak, satmak ve kar etmek içindir.

Satın alma, malların mülkiyetini ve kullanım yetkisini başkalarından sağlamak için gerekli

Diğer bir ifadeyle satın alma, işletmede faaliyetlerin devam etmesi için gerekli olan hammadde,

malzeme, araç ve gereçlerin tedarik edilmesidir. Ancak satın alma faaliyetlerindeki tekniklerin

gelişmesiyle birlikte satın alma sadece tedarik olarak değil bir yönetim fonksiyonu haline

gelmiştir.Fakat satın alma sadece bu fonksiyonla yetinemez, satın alma araştırma, geliştirme,

Her ticari kuruluşun amacı kar etmek olduğuna göre kar edebilmek içinde müşteri ihtiyaçlarına

cevap vermek gerekmektedir. Bu nedenle her ticari kuruluş müşterilerini tatmin etmek amacıyla

gerekli birtakım mallan satın almak zorundadır.Bu nedenle "Satın alma doğru kalitede, doğru

miktarda, doğru zamanda, doğru satıcıdan ve doğru fiyatta, malzeme, ekipman, hizmet ve

Organizasyonel satın alma, "Endüstriyel ve benzeri tarzda üretim yapan kurumlarda kullanım

amacıyla mal ve hizmetlerin satın alınmasıdır. Burada amaçlanan organizasyon yararına

satın alma işleminin gerçekleştirilmesidir. Herhangi bir kişisel fayda söz konusu değildir.

Organizasyonel satın alıcılar Tablo 1.'de görüleceği gibi dört bölümde incelenmiştir.

Satın alma departmanları, çalıştıkları sektör ne olursa olsun kendilerini yönlendirecek, hataları

önleyecek,yetki ve sorumluluklarını belirleyecek ve kayıtların doğru tutulmasını sağlayacak prosedür,

yönetmelik ve rehberleri hazırlamalıdır. Bu prosedürler İşletmenin faaliyet alanına ve boyutuna göre

değişmektedir. İşletmeler yapısını ve faaliyetlerini iyi incelemeli ve en büyük faydayı sağlayacak

Endüstriyel satın alma karar süreci, altı temel aşamadan meydana gelmektedir: problemin ortaya çıkışı,

ürün spesifikasyonlarının belirlenmesi, ürün ve tedarik kaynağının aranması, ürün ve tedarik kaynağının

değerlendirilmesi, ürün ve tedarik kaynağının seçimi ve performans değerlendirme .

Satın alma karar sürecinin başlaması için öncelikle bir ihtiyacın doğması veya bir problemin ortaya

çıkması gerekmektedir. Bu ihtiyaç, işletme içi veya dışı faktörlere bağlı olarak ortaya çıkabilir.

İkinci aşamada işletmenin çalışanları, ihtiyaç duyulan ürünün şartnamesini belirler. Ürün

şartnamesi (spesifikasyonları) genellikle, teknik eleman ve mühendislerin yardımıyla veya bizzat

onlar tarafından hazırlanır. Bu aşamada ayrıca, kullanıcılar ve etkileyiciler de ürün spesifikasyonlarının

belirlenmesi İçin gerekli olan bilgileri, raporu hazırlayanlara sunarlar. Spesifıkasyonlar kalite, dayanıklılık,

elverişlilik, garanti olanakları ve ürün özelliklerine bağlı olarak hazırlanır.

Üçüncü aşamada belirlenen Ürün spesifikasyonlarına uygun ürün ve/veya tedarik kaynakları aranır.

En uygun tedarik kaynağının bulunması için ticari rehberler taranır, araştırmalar yapılır, başka işletmelere

ve/veya ticaret ve sanayi odalarına bilgi sorulur. Ayrıca işletme ile iş ilişkisinde bulunan tedarik kaynaklan

ve onların satış temsilcileri ile temasa geçilip, görüşmeler yapılır. Bu aşamada amaç, ürün

spesifikasyonlarına uyabilecek mümkün olduğunca çok tedarik kaynağı tespit edilip, farklı bilgilere

ulaşmaktır. Ne kadar çok bilgi elde edilirse, o kadar sağlıklı bir karar verilebilir. Bu aşamada ayrıca, ürün

spesifikasyonlanna uyacağı tahmin edilen ve bazen tüm tedarik kaynaklarından teklif istenir.

Dördüncü aşamada farklı tedarik kaynaklarının vermiş oldukları teklifler teknik özellikler, güvenirlilik, bakım

ve onarım hizmetleri, fiyat aksesuarlarının elverişliliği ve bulunabilirliliği, teslim şartları ve garanti

olanakları açısından karşılaştırılır ve ürün spesifikasyonuna uyanlar ayrılarak daha detaylı bir incelemeye

Beşinci aşamada, değerlendirme aşamasında elde edilen bilgiler, ürün ve tedarik kaynağının seçiminde

kullanılır . Bu aşamada satın alan, son karan verip tek bir ürün ve/veya tedarik kaynağı seçer ve sipariş

verilir. Bu nedenle siparişle ilgili tüm kararlar detaylı bir şekilde bu aşamada oluşur.

Son aşama, satın alman ürünün değerlendirildiği aşamadır. Ürünler, özellikle endüstriyel pazarlarda,

sadece bîr kere değil, sürekli olarak belirli aralıklarla satın alınmaktadır. Bu nedenle ürün değerlendirilesi

aşaması çok büyük bir önem taşımaktadır. Ürün öncelikle,hazırlanmış olan spesifikasyonlar ile

karşılaştırılır ve bu spesifikasyonlara gerçekten uyup uymadığı incelenir. Ayrıca, kullanıcıların beklentilerine

cevap verip vermediği ve eldeki problemi çözüp çözmediği araştırılır. Ürünle birlikte tedarik kaynağı

da değerlendirilir. Satışçının,verilmiş olan ve satış sözleşmesinde yer alan vaatlere uyup uymadığı

ürünün zamanında ve istenilen şekilde teslim edilip edilmediği bakım onarım hizmetlerinin yeterliliği

ve hatta insan ilişkileri dikkate alınır. Bu değerlendirme sonucunda, belirli pürüzlerin olduğu

anlaşılırsa, satışçı ile temasa geçilip bunların düzeltmesi İstenebilir veya problemler çok yüksek

boyutta ise, tedarik kaynağı ile ilişkiler kesilip, yeni bir tedarik kaynağı aranır. Tedarik kaynağı

tüm beklentilere istenilen şekilde cevap veriyorsa, ilişki uzun süre devam edebilir ve alımlar

Satın alma bölümü malın hangi kaynaktan satın alınacağına, tedarik kaynaklarını iyice araştırdıktan

sonra karar verir. Genelde satın almacılar özellikle yüksek tutarda alımlarda ucuz fiyat veren tedarikçi

ile çalışma eğilimindedirler. Bu tip satın alma tek seferlik alımlarda gerekli kaliteyi sağlamak

koşuluyla kabul edilebilir. Fakat uzun vadeli çalışacak tedarikçilerde teknik, fınansal ve yönetsel,

kalite prosedürlere uyum, zamanında teslim vb. gibi yeterlilikler bulunmalıdır. İşletmeye uzun vadeli

hizmet verebilmesi de önemlidir, veremezse daha sonra işletme tedarikçi bulma aşamasını tekrar

etmek zorunda kalır. Bu da işletme için zaman kaybıdır. Bu nedenle tedarikçilerin, bir

İşletmelerde tedarik fonksiyonu, çok büyük bir Öneme sahiptir. Çünkü tedarikte en ufak bir

aksama doğrudan İşletmeyi hem üretim, hem zaman, hem de maddi açıdan zarara uğratabilir.

Düşük kaliteli ve kusurlu ürünler üretim masraflarını arttırır. Bu da satışları olumsuz etkiler

İşletmeler ihtiyaç duydukları kaynakları çeşitli yöntemlerle temin etmektedir. Tedarik

yöntemleri konusunda farklı görüşler mevcuttur. Bir görüşe göre tedarik yöntemleri, işletmenin

hangi sıklıkta ihtiyaçlarını temin ettiğine bağlı olarak sınıflandırılmakta diğer görüşe göre ise,

belirli bir ürün için kullanılacak tedarik kaynağı sayısına bağlı olarak sınıflandırılmakta, başka

bir görüşe göre ise, tedarik kaynağının ulusal ya da dış kaynak olmasına göre sınıflandırılmaktadır.

İşletmeler ürünlerini temin etmek için genel olarak üç farklı tedarik yöntemi kullanmaktadır:

· İhtiyaç Duyulduğunda Tedarik : İşletme, sadece ihtiyaç duyduğu zaman tedarikte

bulunur. Böylelikle her türlü stok masrafından kaçınılmış olur. Ancak satın alma işleminde

· İsletmenin devamlı olarak belirli miktarda stok bulundurması :İşletme, stoklarında belirli

alt sınırlar belirler ve bu miktarın altına düşüldüğünde yeni tedarik işlemleri başlatılır.

· Düzenli olarak tedarikte bulunmak : İşletme, satıcı (tedarik kaynağı) ile bir sözleşme

imzalayarak belirli aralıklarla düzenli olarak ürünlerin temin edilmesini garanti altına alır. Böylelikle

üretim planlı bir şekilde yürütülür ve aksamalar büyük oranda önlenmiş olur.

Tedarik İşleminde Kullanılacak Tedarik Kaynağı Sayısı Açısından Tedarik Yöntemleri

İşletmeler satın alma durumunun önemine, katlanılacak riskin büyüklüğüne, satın alınacak

ürünün üretimine katkı oranına ve satın alma türüne bağlı olarak farklı sayıdaki tedarik kaynakları

ile iş yaparlar. Tedarik işleminde kullanılacak tedarik kaynağı sayısı açısından üç farklı tedarik

yöntemi bulunmakladır: tek kaynak kullanımı, çok kaynak kullanımı ve paralel kaynak kullanımı :

· Tek Kaynak Kullanımı : Bu yöntemde işletme belirli ürünlerin tedariği için sadece tek bir

satıcı ile sözleşme yapmaktadır. Böylelikle üretici işletme her bir parça ve/veya ürün için tek bir

kaynağa bağımlı kalarak o kaynak ile uzun dönemli, oldukça yakın ve iç içegeçmiş bir ilişkiye

girmektedir. Uzun dönemli bir ilişki ise hem alıcı hem de satıcı için oldukça avantajlı bir durumdur.

Miktar fazlalığından doğan indirim ve düşük nakliye oranları nedeni ile satın almayı tek bir

tedarikçi ile yapmaya konsantre olmak daha ekonomik olabilir fakat tek kaynak kullanımında

önemli bir problem ortaya çıkmaktadır; kaynak, üreticinin kendisine bağımlı olduğunu anladığı

· Çok Kaynak Kullanımı : Çok kaynak kullanımında belirli bir ürünü temin etmek isteyen

işletme aynı ürünü aynı anda birkaç farklı satıcıdan satın almaktadır. Bu yöntemde bir

işletmenin iş ilişkisinde bulunduğu tüm tedarik kaynaklarını kalite açısından kontrol etmesi

mümkün değildir çünkü böyle bir işlem çok masraflı olmaktadır.Kaliteyi kontrol etmek

için ürün tasarımından süreç tasarımına ilk üretimden tam üretime kadarki tüm aşamaları

takip etmek , dolayısıyla tedarik kaynağı ile birlikte sıkı sıkıya çalışmak gerekmektedir.

Bir çok durumda birden fazla tedarikçi kullanan alıcıların, çalışmaların bozulmasına neden

olabilecek yangın, sel veya grev olaylarında kesintisiz stokun garantisini daha İyi verirler.

Çok kaynak kullanma aynı zamanda satıcılar arasında fiyat, kalite, dağıtım ve hizmet rekabetini

teşvik eder. Bu nedenle birçok alıcı malların satın alınmasında çoklu kaynak kullanır.

Çok kaynak kullanımı kararı kaç tane tedarikçi kullanılacak ve işi pay etmede esas ne olacak

sorularını getirmektedir. Bu sorulara ortak bîr cevap verilemez ama kararlar gereken

miktarlardan, tedarikçilerin büyüklüğünden ve geçmişteki performanslarından etkilenir.

· Paralel Kaynak Kullanımı : Yapılan araştırmalarda, Japonya'daki otomobil üreticileri ve

onlara parça sağlayan tedarik kaynaklan incelenmiş ve Japon üreticilerinin, tek kaynak kullanımı

ile çok kaynak kullanımı yöntemlerinin bir karışımını kullandıkları tespit edilmiştir. Bu tedarik

Tedarikçi, ürünü oluşturan parça, hammadde vs.'nin satın alındığı organizasyonlara verilen

addır. İşletmelerin ise tedarikçi seçerken cevaplaması gereken sorular İse şöyledir ;

1. Malı nerede depolayacağım? Bu soruda başka sorulara yol açar : Küçük miktarlarda

sık sık alarak depolamadan tasarruf etmek mi daha iyi yoksa büyük miktarlarda alarak fiyatı

2. En önemlisi, bu planları daha başarılı bir pazarlık için nasıl kullanabilirim?

İşletmelerin tedarikçilerini belirlerken kaçınılması gereken iki alışkanlık ise;

1. Yakından tanıdığımız ve sevdiğiniz bireylere aşırı bağlılık tehlikesi,

Tedarikçilerle ilgili ayrıntılı listeyi hazırlamak için bilgi toplanacak kaynaklar ise :

Satın alıcı sıklıkla aracı veya üreticiden doğrudan alma arasında bir seçim yapmak zorundadır.

Her iki seçeneğinde avantajları ve dezavantajları vardır. Üretici genellikle aracıdan daha düşük fiyatlar

verir. Bu fark genellikle işin hacmine bağlıdır. Üreticiler genellikle büyük miktarlı siparişleri tercih

ederler. Küçük miktarlı siparişlerin giderlerini göz önüne aldıklarında karsız bulurlar ve telafi etmek

için ek ücret isterler. Aracı küçük miktarlı satın almalar için daha düşük fiyat verebilir. Aracının işi

üreticiden büyük miktarlarla alım yapıp daha küçük miktarlarla satmak olduğundan dolayı küçük

miktarlı iş çekicidir. Büyük hacimli satın alma ve ona karşılık gelen indirim nedeniyle küçük alımlarda

aracı üreticiden daha düşük fiyatlar önerir. Aracılar genellikle yerel firmalar olduklarından

üreticilerden sıklıkla daha iyi hizmet verirler. Örneğin; aracılar nakliye işini hızlıca yapıp ve acil

siparişleri kontrol altında tutarken aynı zamanda alıcıyı sıklıkla yerinde ziyaret edip kişisel

Karar vermedeki bir diğer etken stok seviyesidir. Doğrudan almak sıklıkla büyük miktarlarda

almak anlamına gelir. Satın alan bu miktarı stokunu tutmak zorundadır. Tersi olarak aracı stok

miktarını tutar ve satın alan bunu daha küçük daha sık alımlarla kullanabilir.

Bunun yanı sıra üretici öncelikte doğrudan satışı düşünür. Bazı üreticilerin çok iyi örgütlenmiş

aracı ağları vardır ve kendi aracılarını korumak isterler. Yerel hizmet gerektiğinde üreticiler

yerel aracılara yönlenirler. Bu davranış biçimi genellikle üreticinin pazarlama planının bir parçasıdır.

Son bir etken yerel kamu ilişkileridir. Çünkü aracı genellikle yerel bir işletmedir ve işletme onu

Eğer mevcutsa her iki alternatif göz önüne alınmalıdır. Satın alan doğru ve karlı bir karar vermek

için her biri ne önermeli ve ne gibi etkenlerin işletme için önemli olduğunu bilmek zorundadır.

Daha önceden işaret edildiği gibi aracı daha yüksek fiyat verebilir ama hizmet ve teknik destek

Tedarikçi seçim ile ilgili olarak incelenen araştırmaların bir kısmı, açıklayıcı ve sadece kriterler ile

önem derecelerini anlatırken , bir kısmı da tedarikçi seçim kriterlerini değerlendirirken nasıl

kullanıldığını anlatmaktadır. Tedarikçi seçim kriterleri zamanla temelde bir değişiklik

göstermemesine rağmen kriterlerin önem dereceleri 1960'lı yıllardan bugüne kadar hep değişmiştir.

İşletmelerde potansiyel tedarikçiler belirlendikten ve konumlandırıldıktan sonra nitel bir

değerlendirme ve eleme sürecine geçilir. Bu süreç tedarikçileri, arzu edilen kaliteyi sağlama

Tedarik bağlamında kalite, bir malın planlanan amaç için uygunluğunu kapsar. Bu nedenle

kalite kullanılacak ürün göz önüne alınarak değerlendirilmek zorundadır. Miktarın aynı zamanda

özel bir anlamı vardır. Sadece ihtiyaç duyulan toplam miktarı kapsamaz ek olarak malların

alınacağı takvimi de kapsamak zorundadır. Satın almada fiyat diğer faktörlerden izole edildiği

zaman anlam taşımaz. Eğer sağlanan mal, istenen kaliteye ve miktara sahipse ve yeterli

ise yarar hizmetlerle destekleniyorsa fiyat iyidir. Hizmetin birçok tarafı, özel bir ürün, onun

alıcıları ve satıcılarının bağlantısı göz önüne alındığı zaman anlam kazanır.

Tedarikçileri değerlendirirken dikkat edilecek faktörler aşağıda kısaca açıklanmaktadır:

Tedarikçinin coğrafık konumu hizmeti değerlendirmede önemli bir husustur. Uzak

tedarikçilerden nakliyeler, kazalar, grevler ve doğal nedenlerle kesintiye uğraması

büyük riskler oluşturmaktadır. Alternatif ulaştırma metodlannın kullanım ihtimali mesafe

İşletmeler bir takım coğrafik dezavantajların toplu nakliyeler, şube depolar ve üret-ve-tut

hizmetleri sağlayarak üstesinden gelebilirler. Toplu nakliyeler, belli bir coğrafi bölgeden gelen

küçük çaplı siparişleri toplama ve hepsini birleştirip tek bir nakliye dönüştürmeyi kapsar, böylelikle

nakliye masrafları azalır. Bu nakliyeler haftada bir ya da iki defa gerçekleşebilir. Bu tür nakliyeler

şube depoların dağıtım noktalan olarak rol oynamasıyla da düzenlenebilir.

Üret-ve-tut hizmetinde satıcı satın alıcıların ihtiyaçlarını tahmin ederek üretimi yapar ve malı

depolar. Alıcı isteği üzerine satıcı anında nakliyeye hazır durumdadır ve toplam sipariş zamanı

minimize edilir. Anında nakliyenin sağlanmasındaki esneklik coğrafi lokasyondan

Tedarikçinin rezerv olanakları değerlendirmede göz önüne alınan bir diğer noktadır. Bu nokta

işlerin yoğun arttığı esnada Özel önem taşır. Yeterli rezerve sahip olan bir tedarikçi artan

müşteri gereksinimlerine cevap verebilir. Teknik ve yönetimsel yeteneklere ek olarak

işletmenin fiziksel durumu ve olanakları da değerlendirmede göz önüne alınmak zorundadır.

Hizmeti etkileyen bir diğer hususta tedarikçinin teknolojik gelişme aşaması ve mevcut metodları

kullanma yeteneğidir. Teknolojik olanaklar alıcıya, araştırmalara ulaşma izni verir. Satıcılara

bağlı olan alıcılar tasarım ve malzeme değişiklikleri önererek yeni fikirler oluşturabilir.

Olası tedarikçi tarafından kullanılan denetim metodları ve kalite kontrol prosedürleri de hesaba

katılır. Tamamlanmış malların denetimine özen göstermeyen tedarikçi sonuçta kabul edilmeyecek

ve geri dönecek malları nakledecektir. Eğer böyle bir tedarikçi aynı zamanda ürün kalitesi

kontrolünde hata yaparsa sorun büyüyecektir. Çünkü bazı kusurlar ürün tamamlanana

kadar keşfedilmeyebilir. İşletme içi bakıma önem veren tedarikçi makine arızaları ve benzeri

aksilikler durumunda en az sayıda ürün bozulmasına uğrar. Üretimde meydana gelen bozulmalar

sıklıkla nakliyelerin gecikmesine neden olduğundan hizmette Önemli bir noktadır.

Bir tedarikçinin işletmesinde üretimin devamlılığındaki engellerin bir olası kaynağı, çalışanların

kendisidir. Eğer tedarikçinin kendi çalışanları ile ilişkileri zayıfsa grevler ve üretimde iş yavaşlatma

Hizmet aynı zamanda tedarikçilerin ürünleriyle birlikte verilen garantilerin çeşit ve biçimlerini

içerir. Bu husus her nerede olursa olsun bir tedarikçinin kurulum ve ihtiyaç duyuldukça

yedek parça sağlama yeteneğini içerir. Tedarikçi alıcıya ürünün normal ömrü boyunca bakımının

Satıcı ilişkileri de bir tedarikçinin hizmetinin beğenilmesini etkiler.İyi bir tedarikçi, iyi geliştirilmiş

ham madde kaynaklarına ve piyasanın dalgalı olduğu periyodlar esnasında üretimin devamlılığını

garanti edecek bileşenlere sahip olmalıdır. Stokta bulunan ham maddelerin hacmi ve doğrudan ve

dağıtıcı kaynaklar arasındaki ilişki bu değerlendirmeyi etkiler. Tedarikçinin iyi geliştirilmiş

tedarik kaynaklarına sahip olması derecesi, işlerin yoğun olduğu zamanlar sırasında önemlidir.

Fabrika ziyaretleri de potansiyel tedarikçileri belirledikten sonra yapılması gerekmektedir.

Satın alıcılar alternatif pazar teklifleri arasında bir seçime karar verdikleri zaman risk alırlar.

Karar verilen seçimin sonuçlan hakkındaki belirsizlik, stresi ve endişeyi yükseltir. Hawes ve Barnhouse

satın alma yöneticilerinin kişisel riski nasıl kontrol altına aldıklarını incelediler ve dokuz adet önemli

taktik buldular. En başta gelen taktik "potansiyel satıcının operasyonlarını ilk elden

uygulanabilirliğini gözlemlemek için teftiş et" maddesinden oluşur.Alıcının stresini azaltmanın

yolu tedarikçilerin işletmelerine yapılan ziyaretlerin değerlendirilmesi ve varolan satıcıların

periyodik denetlenmesidir. Sıklıkla bu ziyaretlerde satın alıcıya üretim veya

mühendislik departmanlarından bir temsilcisinin eşlik etmesi özellikle ürünler çok teknik ise arzu

edilir. Teknik yardım alıcıya tedarikçinin olanakları ve teçhizatı konusunda bir yargıya varmasına

Her ne kadar ziyaretlerde göz önüne alınan tüm etkenleri kapsayan bir liste olmasa da ,

· Olanaklar : Üretim olanakları ve genel işletme düzeni, nakliye, dahili malzeme yönetim

· Çalışanlar : Yönetici derecesi ve tipi gözlemlenmelidir ve çalışanların moral

· İş İdaresi : Fabrika bakımı ve genel temizliği beklenen ürünün etkinliğinin

· Prosedürler : Tedarikçinin bir siparişi, alındığı ilk aşamadan nakil için İşletmeden çıkıncaya

kadar olan sürede nasıl işlediğini İncelemek akıllıcadır. Bu analiz sahip olunan etkinliğinin

derecesini ortaya çıkaracaktır ve hizmeti etkileyebilecek potansiyel sorunları İşaret edecektir.

· Üretim Uzmanlaşması : İşletme teftişi sırasında satın alıcı tedarikçinin

Tedarikçinin mali durumu onun hizmet verme olanaklarını doğrudan etkiler ve dikkatli

biçimde değerlendirilmelidir. Bu değerlendirmeyi yapmanın bir yolu kredi raporlarının analizidir.

Bu raporlar aynı zamanda potansiyel satıcıların deneyimi, yönetimi ve olanakları üzerine bilgiler sağlar.

Mali bakımdan kuvvetli bir tedarikçi her bakımdan kuvvetli sayılır. Böyle bir tedarikçi aldığı

siparişleri ifa etmek için kafi stoka, döner sermayeye sahiptir, bazı zararlara katlanabilir, siparişi

aldıktan sonra işin yarısında iflas etme tehlikesi veya işi bitirmek İçin avans isteme mecburiyeti

yoktur. Diğer kabiliyetler normal olduğu taktirde mali bakımdan kuvvetli bir tedarikçi daha az

Firmanın, başka bir alıcı firmanın özel kalite belgesinin (Ford Q101 vb.) ya da uluslar arası

bir kalite belgesinin (ISO 9000 serisi gibi) veya bulunduğu ülkenin kendi kalite standartları

belgesinin (TSE vb.) ya da benzer bir belgesinin bulunması firmaya bîr avantaj sağlar.

Tedarikçi değerlemesi ve seçimi, günümüzün rekabetçi iş dünyasında en kritik faaliyetlerinden biridir.

Yanlış tedarikçi seçimi alıcı işletmeler için önemli finansal ve operasyonel kayıplara neden olacaktır.

Bu nedenle, seçim sürecini kolaylaştırmak için tedarikçi önerilerinin değerlendirilmesinde temel kriter

listesi hazırlanmalıdır. Bu liste tedarikçilerde aranan özelliklerin bulunması, ihtiyaçları karşılama

düzeyi, işletme ihtiyaçlarını anlama ve sundukları çözümlerin sorunları giderebilecek

nitelikte hazırlanmalıdır.
Tedarikçi seçiminin gerçekleştirilmesi değerleme sürecine teklif formuna cevap veren

tedarikçilerden başlanır. Eğer çok sayıda tedarikçi teklif formuna cevap vermişse, marjinal

tedarikçiler elimine edilebilir.Nihai öneriler tedarikçilerden alındıktan sonra,proje takımı istenen

hizmetleri sağlayacak duruma uygun, en iyi tedarikçilerin önerilerini inceler ve değerlendirir.

Organizasyonlar için verilmesi gereken en önemli kararlardan biri,tedarikçi seçimidir.

Tedarik fonksiyonunun sorumluluğu,çoğu zaman yeterli kalite ve miktarda uygun fiyata,

uygun bir teslimatla hammaddenin,teçhizatın ve malzemenin tedariki olarak tanımlanır

Son yıllarda endüstride birçok yenilikler,gelişmeler ve değişimler olmuştur.Bunun nedeni

müşteri taleplerindeki artış,teknolojik imkanlar ve yenilikler ile düzensiz piyasa trendidir.

Teknolojik değişmelere bağlı olarak müşterilerin ihtiyaçları gelişmiş ve daha düşük fiyat ve daha

yüksek kaliteyi aynı zamanda talep etmeye başlamışlardır.Yeni gelişmelerle birlikte birçok ülkede

şiddetli pazar rekabeti oluşmuş,organizasyonlar müşteri ihtiyacını,yeni ürünlerle ve

servislerle karşılamak,buna paralel olarak da yeni tedarikçilerle işbirliği yapmak zorunda kalmışlardır.

Tedarikçi seçimi maliyet,kalite,performans,teknoloji vb. birçok kriteri içeren önemli bir problemdir.

Sadece malzeme maliyeti değil aynı zamanda işletme maliyetleri,bakım,geliştirme ve

destekleme maliyetleri de bu seçimde göz önünde bulundurulması gereken unsurlardır.Bundan

dolayı ekonomiklik ve performans ile ilgili kriterler arasından sistematik bir satıcı seçim sürecini

elde etmede kullanılmak üzere kriterlerin değerlendirilip öncelik sırasına konulmasına

ihtiyaç duyulmaktadır.Bu süreç aynı zamanda hem seçim sürecini kısaltacak hem de karar

Ürün satınalması yapılırken ürünün satın alınabileceği firma portföyü oluşturulur. Gerekli görüldüğünde

firma ziyaretleri yapılır.Güvenilir bir firma olması tercih edilir.En önemli hususlardan biri hangi projelerde

ve hangi firmalarla çalışmış oldukları,kısacası referanslarıdır.Firmanın büyük ölçekli olması ,

operasyonel problemleri zamanında halledecek bir çalışan profiline sahip olması çok önemlidir.Ürün

alımlarında uygun fiyat ve vade koşulları,optimum teslimat süresi gibi kriterler çok önemli olsa dahi,

ürün alımından sonra verilen hizmetlerde bir o kadar önem taşır,bu açıdan firmadaki çalışan profilinin teknik

bilgi açısından kuvvetli olması,satış sonrası hizmetleri ( tamir,ürün değişimi,ürün iadesi,her türlü ürün destek)

Birlikte çalışılması düşünülen firmadan tedarik edilen malzemelerin; istenen

Tedarikçi Değerlendirme Formu

Sınıfı

SORU 1:

Teslimatı gerçekleştirilen ürün/hizmetin istenilen kalite seviyesine uygunluğu

Uygun
Uygun Değil

NOT:

SORU 2:

Teslimatı gerçekleştirilen ürün/hizmetin alımı sırasında oluşan problem var mı ?

Organizasyonun Tipi	Özellikler	Örnekler
Endüstriyel Organizasyonlar	Ürün/hizmet üretimi için tedarik	Üretici, İmalatçı
Aracı Organizasyonlar	Ürün/hizmetlerin tekrar satışı ve nihai müşterinin Pazar koşullarını kolaylaştırmak için tedarik	Distribütörler, toptancılar, perakendeciler ve hizmet sektöründe ticaret yapanlar
Hükümet ve Kamu Sektöründe Faaliyet Gösteren Organizasyonlar	Ürün/hizmet için tedarik edilmesi	Merkezi ve yerel hükümet teşkilatları, kamu birimleri
Kar amaçsız veya tam ticari olmayan organizasyonlar	Ürün/hizmetlerin tedarikleri bağımsız olarak kendi taraflarından gerçekleştiriliyor.	Okul, hastane, kar amaçsız diğer kuruluşlar